FriendFeed’te takip etmeye değer bulduğunuz kişi ve arkadaşlarınızın farklı sitelerde paylaştıklarını, siz ‘tek bir yerden’ izleyebiliyor ve dilerseniz de yorumlarınızla  içeriklerine katkı sağlıyorsunuz. Ve tabii ki sizin yaptıklarınıza da aynı şekilde yorum veya ‘beğendim’ler geliyor.

Bilgi edinme ve paylaşma adına hayatı kolaylaştırıyor ancak önünüzden reuters gibi sürekli akan ‘feed’lere daldınız mı, çıkamıyorsunuz da! [Bu Tunç neler paylaşmış FriendFeed'de derseniz; linki budur!]

Neyse, geçenlerde bir oyun oynamak istedim orada. Fikir Atölyesi’ndeki [çoğumuzun günlük hayatta kafa yormaya fazla fırsat bulamadığı] ‘20 Soruluk Söyleşiler” sorularını dileyen herkesin katıldığı bir ortamda sordum. 20 artı 2 de bonus sorudan oluşan bu “toplu söyleşiye” 147 farklı kişi, toplamda verdiği 990 cevapla katıldı.

Ben de bunların içinden kendimce yaratıcı, eğlenceli ve bizi düşünmeye sevk edecek olanlardan bazılarını seçmeye çalıştım.

Sorulara tıkladığınızda herkesin cevabını görebiliyor,  cevapları veren kişilerin isimlerine tıkladığınızda ise onların FriendFeed’deki sayfalarına ulaşıyorsunuz.

Katılan herkese bir kez de buradan teşekkür ederim. Keyifli olduğu kadar, çok şey de öğrendiğim ilginç bir deneyim oldu.

Siz de dilerseniz bu yazının yorumlarında dilediğiniz soruyu seçip cevaplayabilirsiniz. Bu da böylelikle hepimizin için bitmeyen bir “toplu söyleşi” olur :)

20/ 1.) Herhangi bir kişinin en favori insanı mısın? Kimin ve neden?

["hayatta bir kişinin en favori insanı olma" durumunu açıklamak isterim. kendinizi kimin favori kişisi olduğunu düşünüyorsanız, o kişiye sorulma şansı olsa, düşünmeksizin ilk sizin adınızı vermeli. örneğin; annesi olduğunu düşününler için, bu ancak annenizin tek çocuğu varsa geçerli olabilir :D çünkü anneler genelde çocuklarını ayıramayacakları için, en favori kişileri için sadece birini söyleyemeyecektir!]

• Karımın. Çünkü ruh ikizliği iki kişiden oluşur. – Özer (Wrzl) Dölekoğlu
• Olmak istemediklerimin favori insanı oldum hep, halbuki ben hep başkaları için favori insan olmak istedim.. Ben bir yerde hata mı yapıyorum yoksa bu bana hayatın bir cilvesimi hala çözmüş değilim:)) – neslihan
• sanırım eski kız arkadaşımın favorisiyim… ne zaman isterse ona döneceğimi biliyor… kafası rahat. – Ali Kaya
• Ben şöyle bir mantık yürüteceğim bu soruda; Benim en favori gördüğüm bir kişi olmadığına göre, ben de, kimsenin en favori kişisi olmayabilirim. Annem, babam ve kardeşim dahil.. :) Hiç bir dönemimde de böylesine bir arzum ve isteğim olmamıştır. Birisinin en favori kişisi olmak gibi bir takıntım hiç olmadı. Ben aptal mıyım.. Yoksa, ruhsuz, hissiz biri miyim?.. :Pp – Arzu Breda
• “kimsesizlerin kimiyim” diyeceğim sanırım…zira bu soruya olumlu bir yanıt vermek egomu aşar. – gokhan yucel
• Hangi zaman aralığında. Benim favori insanım hep değişiyor. Ben hep değişiyorum. Beni favori insanı olarak gören insanlar değişiyor. – ahmet bulent
• Kendimin favorisiyim. Kendi fikirlerimi çok beğeniyorum – Onur Baykal
• Sanmıyorum.. ama örnek alınmak güzel olsa gerek. – Safa Paksu (Spaksu)
• herhalde bir süre için kızımın en favori insanı olacağım. sonra ergenliğe girince bundan vazgeçecek. – özlem ercan

20/ 2.) Şu anda yaptığın işin dışında (hayattaki tüm işler kanuni olsaydı) ne iş yapmak isterdin?

• teknoloji üretecek bir tesis kurmak yüzlerce mühendis çalıştırmak isterdim ve Dünyayı değiştirecek yeniliklere imza atardım. – Sinan İŞLER
• Hiçbir iş yapmadan yaşayabilmek isterdim (: – adnan taşkıran
• yazar olmak isterdim. Hikaye yazayım. entel olayım :) – Cihan (ch) KALOĞLU
• missmatch’deki gibi çöpçatan olmak isterdim :) – jansery
• Genetik şirket kurup (kopyalamanın da kanuni olduğunu varsayıyorum) “Copy- paste” sistemi üzerine çalışırdım. – me fallit
• müzisyen olmak isterdim, hatta rockstar. – Ahmet Gulsen
• yaratcı bir ajansın ogilvy gibi bir yerin yaratıcı yönetmeni. Ya da insanların tüm dünyada tek kaliba sokulmasını önleme bakanlığını kurar bakanlğını yapardım:=) – erinc
• Beyin cerrahı olmak isterdim ama istediğimin beyinini açabilmem kaydiyle.. Öyle bir yetkim varmış mesela açıyormuşum beyinleri, dokunuyormuşum birkaç yere ve adam istediğim gibi oluyormuş mesela:)) – neslihan
• tsubasa kadar yetenekli futbolcu olmak isterdim – Ali Kaya
• ışınlanabilme teknolojisini icat etmeyi isterdim. Yanında da hobi olarak kantocu olmak! – eceMen
• Herşey mümkünse ben dünyayı yönetmeyi tercih ederim. Savaş olmadan dünya düzeni kuralabiliyor mu merak ediyorum :) – ahmet bulent
• çok iyi bir boru dansçısı olmak isterdim, dalga geçmeyin ama en iyisinden olmak isterdim hem de çok para kazanırdım – Fun
• kapalı mekanlarda ve otobüste sigara satardım. – Gülser Yücekara
• Robin Hood benzeri biri olmak isterdim. Çeşitli mecralarda okuduğum, şahsen bildiğim bazılarını soymak, o parayla okullara bağış yapmak isterdim. – Uğur Özmen
• Yönetmen olmak isterdim. Bir impala’m olsun arkasına Honda CBR 1000 RR’ı takayım gideyim dolaşayım isterdim .Gördüğüm her şeyi film edeyim daha sonra… Evet bunu isterdim – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• kalpazan olmak isterdim, evde (ev dediysem malikane) basar basar, aklımdaki tüm projelerimi gerçekleştirir, huzur içinde uyurdum. – Alev
• şu anda kanuni olmayan ancak kanuni olsaydı yapmak isteyeceğim iş; insan kaçırmak olurdu. zorla istemediği hayatlara mecbur bırakılan insanları kaçırırdım. – Ebru Baranseli
• kiralık katil – Hakan İyice

20/ 3.) Yalan söylemenin sence uygun olduğu durumlar nelerdir? Beyaz yalan söyler misin, ne söylersin?

• insan çok zor bir durumda olunca söyleyebilir sanırım, söylemem derken bile söyler yani:) – jansery
• Anneyi rahatlatacaksa, en beyazından söylenir – ahmet bulent
• Kesinlikle olumsuz cevap duymak istemiyecek insanlara bekledikleri olumlu cevabı vermek için söylerim. Estetik yaptırmış kişilere çok güzel olmuş, hiç belli olmuyor! kesinlikle derim. Feci durumda oldukları halde. – beyazeldiven
• Zor oldu bu soru şimdi, felsefik çok:)) Ben yalandan daha çok mesajı havaya bırakmakdan yanayım:)) Mesela televizyonu biri benim için açsın istiyorum çünkü çok üşeniyorum. Üşeniyorum demeye utanıyorum ve bir nevi yalan söylüyorum.. Şu gibi; acaba televizyonda ne var ki diyorum:)) – neslihan
• söylenebilecek ya da söylenmemesi gereken yalanlar yoktur, yalan söylenebilecek ya da söylenmemesi gereken insanlar vardır.. – sadi tekin
• su satirlari yazan ben bile su an icin “evet” hakkimda ne dusunurler diye aklimdan gecirdim. ama serde en azından simdi icin durust olmak var ya aklimdan geceni yazacagim tabii ki. evet soylenmeli beyaz yalan.. -  Cengiz Akyazı
• Sarhoş olan arkadaşa söylenir: “tabi dans etmeye gidiyoruz şimdi”, “hayır hiç kimse fark etmedi”, “yoo arabanın anahtarı bende değil, arabayla mı geldik ki biz?” – ahmet bulent
• ben yalan söylemek yerine karşımdakinin kafasını karıştırırım. Böylece ne için konuştuğunu bile unutur :))) yalan iyi değildir. Çünkü yalanların çoğunu kendi çıkarımız için söyleriz. – Gülşah (Tamkarışık)
• Hastalık, Ölüm kalım, Evliliğin yıkılması, aile kavgası vs. durumlarında söylerim. – Başak Üstündağ
• yalan söylemediğim için pişman olacağım birşey olduğunda söylemekten çekinmem, kendimi yıpratmaya gerek duymam. – Gülser Yücekara
• Kadınlara övgüler her zaman beyaz yalanlardır. Sıkca da söylenmelidir. – Uğur Özmen
• hayatın kendisi yalan – Murat Kahraman
• gören de kimse “siyah” yalan söylemiyor sanır. “bu durumlar dışında yalan söylemem” listesi gibi olmuş :) – Zekeriya KOÇ
• Mesela annem, bahçede toprağıyla sevişen babam şapkasını takmadığında “inme falan inecek, ben bakıcam sonuçta taksın şapkasını n’olur sen söyle bari” der… şapkayı alıp babama giderim; “annem dedi ki kocacığıma kıyamam bu sıcakta ona bişi olmasın, şapkasını takıversin” ..ve baba gülümser şapkayı takar, anne mutlu, baba mutlu, herkes mutlu…vb pek çok beyaz yalan söyleme potansiyeline sahibim… – Gamze Mengi
• yalan söylemenin uygun olduğu bir durum yoktur, kişinin kendini buna ikna ettiği durum vardır. ne olursa olsun doğruyu söylemeyi tercih etmek bana hep daha konforlu gelmiştir. en beyaz görünen yalan bile taşınması güç bir yüke dönüşür kolayca. – Yalçın Pembecioğlu

20/ 4.) En son “___ özelliğinden dolayı seninle gurur duyuyorum” lafını kime söyledin? Hangi özellikti o?

• bu güne kadar kimseye söylemedim. – Sinan İŞLER
• yok öyle bir şey:) – Osman Üngür
• Ben bu lafa yeni yeni alışıyorum çünkü bize pek söylenmiyor. Özellikle çocukken duymak lazım alışmak için. Ama söyledim yenilerde bir arkadaşıma… – neslihan
• en yakın arkadaşıma söyledim. yaşadıklarına rağmen hala dimdik ayakta olduğu için… – Başak Eligül
• deli gibi aşık olan en yakın arkadaşıma, ne olursa olsun umudunu hiç kaybetmediği için… – eceMen
• en son içindeki acıya rağmen güçlü olmandan dolayı seninle gurur duyuyorum dedim bir arkadaşıma – me fallit
• Karima, “zekandan dolayi seninle gurur duyuyorum” dedim – Tolga Akmazoglu
• Ailemden başka gurur duyacağım kimse olduğunu düşünmüyorum. Onlara da ne zaman ne dediğimi maalesef hatırlamıyorum. Fakat bu fırsatı değerlendirip diyeceğim – Onur Baykal
• “cesaretinden dolayı seninle gurur duyuyorum” oğluma söyledim çünkü kalabalık ortamlarda ona bakan gözlere inat işitme cihazını ısrarla takmaya devam ediyor. ve bu 6 yaşından beri böyle…. – Delfina
• kız arkadaşıma söylemiştim, yurt dışında bir iş için çok çaba sarf etmişti gerçekten etkilenmiştim, bu sözün mutlu etmeyeceği insan pek azdır sanırım – Aydın “1″
• En yakın arkadaşıma söyledim. Onu çok çok kıran bir kişiye karşı gösterdiği affediciliğinden dolayı. – Başak Üstündağ
• sanırım içten bir şekilde henüz kimseye söylemedim. – özlem ercan
• kimseye söylemedim, saklıyorum, çocuğum olursa, büyüdüğünde istediği işi istediği yerde yapmaya başladığında söyleyeceğim. – aybars badur
• “duran toplara kafa atma” becerinden dolayı seninle gurur duruyorum dedim en son Lugano’ya. GS maçında emre’ye kafa attıktan sonra. – Murat Kahraman
• ege’ye bu kadar akıllı bir çocuk olduğun için seninle gurur duyuyorum dedim. her hafta derim, seninle gurur duymamı sağladığın için seninle gurur duyuyorum derim :) – ozlemceylan
• çalışkanlığından dolayı karım aygül’e iltifatta bulundum. fakat herhangi birinin iyi özelliği üzerinden ben gurur duyamam sanırım, bana ne onların güzelliklerinden :) ben bana bakarım. – Yalçın Pembecioğlu

20/ 5.) Aynı lafı [“___ özelliğinden dolayı seninle gurur duyuyorum”] en son sen ne zaman duydun? Hangi özelliğindi göklere çıkartılan?

• duymadım. – Sinan İŞLER
• Ben de duymadım:)) – neslihan
• duymadım. – Onur Güzel
• bir çok defa duydum, kendini ölü gibi hissedenlere hayatın hala devam ettiğini çeşitli örneklerle gösterebilme özelliğimden dolayı:) – Ufuk Özgül
• hmm şimdi fark ettim de hiç gurur duyulacak bir şey yapmamışım. – Ahmet Gulsen
• pek diyen olmadı bea :( son zamanlarda pek başaramamışım anlaşılan :((( yüzüme vuruldu bu – Gülşah (Tamkarışık)
• kariyerin ve çalışma hayatın için gösterdiğin çabayı takdirle karşılıyor, gurur duyuyorum seninle. (6 gün ago) – Gülser Yücekara
• evden hiç para almadan okuduğum için ailemden, çevremden çok duyuyorum bursa’da olduğum zamanlarda.. – Mustafa Öztürk
• Babam, yengem, vs. Bir gazetede yazım çıkmıştı ve yazımın çıktığı gün telefonla aramıştı amcam/yengem. Çok güzel yazdığımı ve devam etmemi söylüyor ve benimle gurur duyduklarını ekliyorlardı. Babam ise birçok defa ürettiğim projeler, aldığım -küçük de olsa- güzel neticelerden dolayı söyler bu sözü… – Mustafa Alkan
• duymadım, bizde pek söylenen bir söz değil zaten gurur duymak, “türkiye seninle gurur duyuyor” durumları haricinde birilerine söylendiğini de pek duymadım – aybars badur
• Zekam, ailem, eşim, sıklıkla duyarım. – uyuyang-Filiz Koyuncu
• ha-tır-la-mı-yo-ruuum… – yesari
• “Bizi bu kadar önemsediğin ve sahip çıktığın için….” – babam. – Merush Hanım
• yok … yok bana böyle diyen biri… =/ – Veysel Keleş
• En son annem, “Sorumluluklarını bilen, aileni çekip çevirebilen bir insansın. Çok iyisin. Hep böyle kal. Seninle gurur duyuyorum” demişti. Gözlerim dolmuştu o sırada. Çok etkilenmiştim. – Tuğba Oruç

20/ 6.) “Yaşayamadığın” için pişmanlık duyduğun ne var?

• “Bora” – Başak Eligül
• Başörtülü üniversite okuyamadığım için pişmanım. (hoş bu benim seçimim değil ama!) – Betül Şahin
• her şey! genelde dışardan izlemeyi tercih ediyorum neyime gerekse. hıh. ama eski bi aşkımı doya doya yaşayamadım ona yanarım. bi de gazi dışında bi üniversitede okuyamadığım için – Gülşah (Tamkarışık)
• en az iki lisanı çeviri yapacak derecede iyi bir şekilde öğrenememiş olmak. – beyazeldiven
• keşkeleri hep görmemezlikten geldiğimden dolayı pişmanım=) – Candan Celik
• Yurt dışına çıkamadığım ve gitmek istediğim şehirlerden en az bir tanesini gezememekten pişmanlık duyarım ama daha vakit var diye de geçiştiririm. :) – Safa Paksu (Spaksu)
• uçak mühendisi olamadığım için pişmanım – Hasan Burak
• ben de elektronik mühendisliğini tercih etmediğim için pişmanım bir de kızıl saçlı sevgilimden 3 tane çocuk yapmadığım için pişmanım bir de galiba eski sevgilimi çok kırdım ondan pişmanım, bir de… kendimi kötü hissettim yahu ne çok pişmanlığım varmış :/ – Fundalina
• Hiç aşık olamadım. – Gülser Yücekara
• küçükken her akşam saklambaç oynamadığım için pişmanım. – uyuyang-Filiz Koyuncu
• anne olamadığım için pişmanım, aklım olsa (ve de imkanım:) erken yaşta anne olmak isterdim – Alev
• üniversite hayatını ders çalışıp bitirmem gerektiği için pek fazla eğlenemedim. pişmanım. keşke imkan olsaydı da uzuuuun uzun okul uzatsaydım. 19 yasında bitirdim de ne oldu:( – berna mutlu aytekin
• ya ben iki gün kafama takıp düşünmek zorunda kaldım, bu soru çok ağır geldi cidden:( ama sonunda kendime itiraf edebildim; güzel sanatlar sınavına girmediğime pişmanım, çok sevdiğim bir arkadaşımla bir dönem sevgili olduğum ve artık arkadaş kalamadığım için pişmanım, küçükken kışın soğuk havuza iten antrenörler yüzünden klüpten alınmama ve hiçbir yarışa katılamadığıma pişmanım, en baştan sinema okumadığıma ve şu anda kan ter içinde setlerde olmadığıma çok ama çok pişmanım. Oh Be! – Gamze Mengi
• İşte bu gerçekten zor bir soru. Pişmanlıklarını düşünmek istemiyor insan. Ağır geliyor. İngilizceyi çok iyi öğrenmediğim,üniversite sınavına çalışmadığım ve yurt dışında okumadığıma sanki birazcık pişmanım. Bugün çok daha farklı bir yerde olabilirdim belki…Birazcık hırsım olsaydı iyi olurdu… – Tuğba Oruç
• İtiraf etmek güzelmiş. Çok iyi hissettim birden :)) – Tuğba Oruç

20/ 7.) Lisedeki takma adın neydi? Adını sevmiş miydin?

• sezique (fransız yazılımı) – me fallit
• :))) G3. Sevmiştim… – nihat solmaz
• Kedi. Evet. [ilkokul-ortaokul-lise tamamında :D] – Enis Hürkan BURAKÇI
• lisede değil de ortaokulda dişlerim biraz öne doğru olduğundan (diş teli takmadan önce) bana balık derlerdi :) nefret ederdim! hatta bir gün edebiyat dersinde hocamız herkese bir hayvan verip onla ilgili ödev hazırlamamızı istedi, bana sıra gelince herkes balık yapsın diyince ağlamaya başlamıştım :) haha! sonra hocam bana ödev olarak atı verdi ve yüksek not aldımdı. :) – Muge Dogrular
• ümraniye sapığı :) başta yadırgasam da sonradan hoşuma gitti. hatta buna layık olabilmek için çalışmaya bile başlamıştım :D – Uğur Deligözoğlu
• tunç, benim hiç takma adım olmadı yaaaa. ne kötü bi durum bu :)) – Delfina
• bizim iki mf sinifi hayvanat bahcesi gibiydi, her yonuyle =)) bana da ayilik dusmustu…. – Baris Kayan
• sırık, direk ve türevleri :) ve hep uzun olmanın kötü bişey olduğunu kısalığın ayrıcalık olduğunu düşünürdüm… – Rabiya Aydın
• Son mohikan :) – Mutfak Sirlari©
• Bütün okul “reis” derdi, herkes itibar ederdi :) – Yavuz Selim
• “çorucu” derlerdi ama, elimin uzun olmasından değil, ticari zekamdan :)) – Bilal Cihangir
• “Spaksu” bu gün kullandığım ismimin baş harfi ile soyadımın birleşiminden oluşan bir sözcük, bu güne kadar kullandığıma göre hoşuma gitmiştir :) – Safa Paksu (Spaksu)
• hehehhe çılgın bedişti o zamanlar adım… hala lise arkadaşlarım öyle çağırırlar – aynebilim
• penguen, robot, lanuf, dede. Her seneye bir tane. Dede’yi hiç sevmedim de, lanuf’u pek severdim. – Furkan Turan
• bazıları “deno” derdi denyo gibi, iğrenç – deniz gürkan (mare)
• einstein – Erman Haskan
• ben lisedeyken ünlü olan “aysha” şarkısı yüzünden ayşa derlerdi. çok sinirimi bozardı. – ayse
• kuzu; ömrüm boyuncada öyle kalacak gibi yahu. Hocalar şöyle derdi “kuzu kuzu geleceksin tahtaya.” – eKuzu

20/ 8.) Bir okul yaptırsan adını ne koyarsın? Neden?

• Annemin Adı Soyadı. Hatırası kalır en azından – Osman Üngür
• Büyük babamın adını koyardım. Eğitime çok katkıları oldu. Fakat istediği ilgiyi göremedi. Anısı ve emekleri yaşasın isterdim. (Köylere vekil öğretmen oldu, müdür oldu, gelmek istemeyen öğretmenleri ikna etti, birçok kütüphane kurdu, köy kahvelerini daha verimli hale getirdi, köyde ki işşiz insanları çalışmalara teşvik ederek sosyal projeler de görev almalarını sağladı. Örnek bir insan idi hepimiz için. İşini de çok iyi yapan bir öğretmendi.) – Yusuf İBİLİ
• Gelecek Okulu – Gülşah (Tamkarışık)
• Bir okul yaptırabilecek kadar hiç param olmadı, olacağını da sanmıyorum. Ama olsaydı, kesinlikle özel bir isim (kendi, eş, akraba, dost…) koymazdım. – nihat solmaz
• ben de cihan bey gibi engelliler yararına bir okul yaptırmak isterdim, teknoloji üssü ve çağa uygun olsun diye uğraşırdım. ismini de denizyıldızları filan diyebilirdim… :) – Delfina
• Popüler bir okulun adının önüne “Öz” koyarım. Millet eğlensin – Onur Baykal
• Ted’den hocam olan Mustafa Çetin’in adını koyardım eğer isim koyacak olsaydım, kendisinin büyük etkisi vardır bende. – Meriç D
• Teknoloji Üretim Merkezi, Teknoloji üretmek için. (kesinlikle kendi adımı koymam) – Sinan İŞLER
• okul açmam, MEB ya da YÖK tarafından denetlenecek ya da yaptırım uygulanacak hiçbir kurumu sevmiyorum.. ama “eşdeğer diploma” verebilen bir eğitim kurumu açabilir, o kuruma da kendi adımı verirdim.. – Bilal Cihangir
• Girişimcilik ve Hayatta Kalma Okulu. – Gülser Yücekara
• Okul deyince aklıma ilk okul gelmiyor. Bir MBA okulu açardım. Teknoloji ile yönetimi bir arada anlatan bir programı olurdu. Adı: Elbette ÖZMEN YÖNETİM OKULU – Uğur Özmen
• HAYAT okulu – özlem ercan
• Bir post graduate okulu: Adı: GERÇEK YAŞAMA TRANSFER OKULU – evrim kuran
• Sadece spor eğitimi verilen (Çünkü hala lisede takla atma öğretiliyor ciddi bir eksiklik var) bir lise yaptırırdım. Hiç göremediğim dedemin adını koyardım. Necat Bilgin. nedeni ise 1945 ile 80 yılları arasında 8 çocuk sahibi olmuş ve sadece birini okutamamış -en büyüğünü- okul sıkıntısı yüzünden. Diğer hepsi okumuş, bilgiye inanmış, kendisi okuyamamış çocukları mahrum kalsın istememiş o yüzden. – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• Murat Kahraman koyardım okulun adını, mezun olunca söylemesi havalı olsun diye :) – Murat Kahraman
• iOkul, saka bir yana: Mu koyardim. (bknz. Mu Uygarligi ve Turkler) – F. Batuhan İçöz
• Akıl-Fikir Okulu :) – Furkan Turan
• aydi’nin şeker okulları – ayse
• Sukul koyardım. – eKuzu
• Düşler Okulu. Derslerden biri de “hayal kurmak” olsun, büyüdükçe de düş kurmak unutulmasın diye… – Gamze Mengi
• “Atatürk”, yaptıracağım bütün okullara Atatürk adını veririm. Dersliklere ve laboratuarlara da ünlü Türk düşünürleri ve bilim insanlarının isimlerini veririm. – Muge Cerman
• Karınca Yuvası :) çok şirin bir isim olur :) – Taylan Demirkaya

20/ 9.) “Ulaşamadığın” biri ile tanışıp sohbet etme olanağın olsaydı bu kim olurdu? Ondan ne öğrenmek isterdin?

• Ersin Karabulut :) her şeyini – me fallit
• Fatih Sultan Mehmet – Osman Üngür
• Mustafa Kemal Atatürk – Yusuf İBİLİ
• Fatih Terim – Münür Kaptangil
• Hu jintao ile konuşmak isterdim, Çin’i enine boyuna konuşmak isterdim. – Yavuz Selim
• Ben de çocukken en çok Barış Manço ile tanışmak istedim.. Hatta kendimi onun çocuk programına çıkmış hayal edip içimden ne sorucak ne söyliycem diye kurgulardım:)) – neslihan
• Albert Einstein. Öteki tarafta olup bitenleri:) – nihat solmaz
• Tanrı. Neden. – ahmet bulent
• theodore herzl.. “işin gücün yok mu senin?” – Bilal Cihangir
• Sir Alex Ferguson. “Bu ne sabır, bu ne iş aşkı?” – Oguz Serdar
• Allah. “Hiç bana sordun mu?” – Elke Schmitter
• Banksy. – Aleks Özkuyumcu
• Stanislaw Lem, bir sürü kitabını okudum hangilerini o yazdı çok merak ediyorum, bir de benim yazdıklarım hakkında ne düşünür diye de bunları yazarken meraklandım – Fundalina
• Hz. İsa / Her konuda nasıl bu kadar sevgi ve hoşgörü besleyebildiğini öğrenmek isterdim. – Başak Üstündağ
• Zübeyir Gündüzalp. “Dik duracağız, diklenmeyeceğiz.” sözünü hakkıyla yaşamış olduğuna inandığım bir şahsiyet. -hakperest bir bakış açısıyla böyle bir örnek verdim- Hayatını baştan sona kendi ağzından duymak ve bana önerilerini öğrenmek isterdim. – Mustafa Alkan
• Albert Schweitzer (Philosopher, Physician & Humanitarian) Aynı zamanda önde gelen bir felsefeci, piyanist, doktor, hümanist… nasıl olunur. “İnsanın ahlakı insanla bitmemeli, evrene yayılmalıdır; bir parçası olduğu büyük hayat zincirinin yeniden farkına varmalıdır. Tüm varlığın bir değeri olduğunu anlamalıdır. Hayat, bencil veya düşüncesizce hareketler nedeniyle yok edilemeyeceği gibi daha yüce bir değer veya amaç için de feda edilemez.” derken ne düşündünüz – Uğur Özmen
• Schrödinger’i bulup, anlat bakalım şu kuantum olayını baştan derdim. – özlem ercan
• leonardo da vinci.. soracak o kadar çok şey var ki… – Yasemin
• Steve Vai – gitarın olmamasını nasıl tarif edersin- – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• kafka – bildiği her şeyi öğrenmek isterdim – mariamaqdalena
• Neyzen Teyfik – harama helal katılır mı? – Taylan GERDAN (Tylolhot)
• Stephen King. Bir romanı yazma sürecini birlikte yaşamak isterdim. – beyazeldiven
• Mustafa Kemal ATATÜRK! Nutuk içindeki her şeyi ve asıl yaşadıklarını öğrenmek isterdim. Mustafa Filmi beni kesmedi! Tarih de bence yeterli değil! – Serkan Algur (WpFunc)
• Borges’e: “dünya üzerinde olan her şey şimdi ve bana oluyor” cümlesini yazarken tam olarak ne hissettiğini… Mevlana’ya: ruhumu terbiye edebilmek, “ham”lıktan uzaklaşmak için kendimi yaşayan hangi ustaya emanet edeyim diye sorardım… – Gamze Mengi

20/ 10.) Yaptığı işte “mutlu” ve aynı zamanda “başarılı” olan birisini tanıyor musun? Kim o kişi ve onu kendine örnek alıyor musun?

• Tanıyorum. Eşim. Örnek almıyorum çünkü, herkesin koşulları farklıdır. – nihat solmaz
• Amcam.. zorluklarla başa çıkmayı deli cesareti ve dürüstlükle başarıyor. ticari ilham kaynağımdır.. Cem Yılmaz.. evet örnek alıyorum, yaptığı işin lakaytlığına rağmen kendini çok ciddi ifade edebilmesini, klişe karşıtı olmasını kendime benzetiyorum… – Bilal Cihangir
• babam… – me fallit
• Akın Öngör. Garanti Bankası genel müdürü iken ve bankasını en iyi bankalardan biri yapmışken önceden planladığı gibi 2000 yılında 55 yaşında iken profesyonel iş hayatını bıraktı. Akhisarda bağcılığa başladı. şarap üretti. geçen yıl bir hayalinı daha gerçekleştirerek yelkenli ile dünya turu yaptı. – beyazeldiven
• Babam.. hep alırdım artık bıraktım almıyorum… – neslihan
• Yaptığı işi seven insanlar başarı kavramına en yakın olan insanlardır. Çok uçuk bir örnek belki ama Erdal Demirkıran. Yaptığı işi gerçekten çok seviyor, bir gün başarılı olacağı inancını hiç yitirmemiş. Dibe vurdum dediği gün başarı merdivenini çıkmaya başlamış. Kendi çapında seminerler veriyor ve alanında başarılı olarak kabul ediliyor. Örnek almak kısmına gelirsek, “umudunu yitirmemek” ve hep “güzelliklerin geleceği günün inancı”yla yaşamak felsefesini örnek alıyorum. – Mustafa Alkan
• Haluk Bilginer. Özel hayatını tenzih ederek almaya çalışıyorum. – Başak Üstündağ
• Albert Schweitzer (yine) Örnek almaya çalışıyorum. Ama o kadar yüce bir insan olamayacağımı da biliyorum. – Uğur Özmen
• Muammer Yanmaz, fotoğrafçı. 5 yıldan uzun bir süredir fotoğrafçılık konusunda kendime örnek alıyorum. – özlem ercan
• Babam. Örnek aldığım kişi. Ben de onun gibi, sürekli kendini geliştirebilen ve üreten birisi (elektronik mühendisi) olmak istiyorum. – Furkan Turan
• evet benim eniştem. Kendisi kameramandır ve yönetmendir. Fotoğrafçıdır. Yerinde duramayan aktif insan. Başarılı şirket kurucu. O adamın azmine hayranım. Hem iyi para kazanıyor hem de mutlu. İnsan bildiği işi yaptıkça neden mutlu olmasın ki :) (bi de ben mutlu olmayı becerebilsem :( – Gülşah (Tamkarışık)
• Şu anda yanında çalıştığım patronum, kesinlikle işini çok seviyor ve işini çok iyi yapıyor =) o çalışırken aldığı zevk bana da yansıyor :D – Fatih Akturk
• Hayattaki duruşu, işindeki başarısı, uluslararası alanda tanınması, ilerleyen yaşına rağmen aktif iş hayatından asla ayrılmamasıyla benim örneğim Betül Mardin. – Muge Cerman
• Ben ifla olmaz bir tembelim iş konusunda :)) Babam gibi olmak isterdim. Başarılı, biraz da deli dolu bir insandır kendisi :) Çok çalışkandır aynı zamanda. Aslanım babam… – Tuğba Oruç

20/ 11.) Hiç kimsenin göremediği bir özelliğin var mı? Varsa bugüne kadar neden “gizli” kaldı?

• var gizli kalmasının sebebi gercekten beni çözebilecek insan (ki bugune kadar cıkmadı) kesfetsin diye – me fallit
• bu kadar iyi masaj yapabildiğimi ben bile bilmiyordum taa ki geçen hafta sonuna kadar – aynebilim
• var. varlığından ben bile memnun değilim (seri katil değilim merak etmeyin) – Onur Baykal
• bir insanın aslında ne demek istediğini, ne mesaj vermek istediğini hal ve hareketlerinden çok iyi anlıyorum, ama çaktırmadan keyfini çıkartıyorum.. bu yüzden gizli kaldı :)) – Mustafa Öztürk
• evet var, hala da öyle kalmasını istiyorum. Dile getirilecek birşey değil, henüz değil. – Gülser Yücekara
• var. toplumun buna hazır olduğunu düşünmüyorum. Zeitgeist gibi… – özlem ercan
• sesim çok güzel zenci gırtlağı dedikleri türden.. ama gizli tutarım yoksa hemen şarkı söyle diyorlar aslında sölemeyi de severim.. ama doğru yer ve doğru zamanda o yuzden gizli:))) – Yasemin
• Var.. Sadece gözlerimde gokkuşağını görenler bilir. – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• 30 yıldır şiir yazıyorum. 10 yıl önce sevgilim gördü. onun dışında kimse görmedi. çok kişiye özeller bunun için gizliler. – beyazeldiven
• vardır ve birilerinin ortaya çıkarmasını bekliyordur… – Alev
• Şiir yazabiliyorum, ama kimseye okutmam. – Furkan Turan
• var… çok büyük ihtimalle tepki görmekten korktuğum için… – yesari
• aslında bir çocuk olduğum. gizli kaldı çünkü herkes benden önce ortaya çıkardı çocukluğunu. – Merush Hanım
• o kadar gizli ki ben bile bilmiyorum – Ebru Baranseli

20/ 12.) Seni en çok ne kızdırıyor? Bu kızgınlıkla baş edebiliyor musun? Edemiyorsan, neden?

• saygısızlık, ahmaklık, haysiyetsizlik. Eskiden kızgınlıkla baş etmekte zorlanıyordum, haklı olduğum halde sonradan kendimi kötü hissetmeme neden olan sözler söylüyordum. Artık sinirimi kontrol altında tutabiliyor, öfkemi sınırı aşmadan gösterebiliyorum. – Onur Cengiz
• Abartılı bir şekilde izlenmek, eğer farklı biriysen ve dışarı çıktığın zaman gözler senin üzerine amansızca ve anlamsızca yoğunlaşıyorsa buna çok kızarım, bu zamana kadar başettim ama inanın başetmek fazlasıyla yorucu.. – Safa Paksu (Spaksu)
• beni en çok kızdıran şey nadir olarak herhangi bir şeye sinirli olduğum anda bana sakin ol denmesi… o sözü duyunca çıldırıyorum, ters etki yaratıyor:) umarım başedebiliyorumdur:) – Ufuk Özgül
• Gösterdiğim kadar ilgi görememek. Kim olursa olsun kızıyorum ve alınıyorum. – Enis Hürkan BURAKÇI
• dahi anlamındaki “de” lerin ayrı yazılmamasına gıcık oluyorum. arasıra uyarıyorum insanları ama bir süre sonra yorucu oluyor bu. onun yerine gözardı etmeye çalışıyorum. ama sinirleniyorum yine de. – Ezgi Ceren Işık
• Muhattabımın bilgisiz olduğu bir konuda öne sürdüğü şahsi fikrini, doğrusunu kanıtlarıyla sunmama rağmen pişkin pişkin savunmaya devam etmesi ve güvenilir kaynağa bok atması beni çileden çıkartır. Bunun dışında kolay sinirlenen bir insan değilim. – Numan Arda Çebi
• insanların, başkalarının hayatlarına karışabilme cüretini göstermesine dayanamıyorum. baş edemiyorum, sonuç olarak son söylemem gereken cümleyi baştan söylüyorum:))) – Başak Eligül
• anlamayan ve anlıyormuş gibi yapanlar var ya, deli ediyor beni.. 1. dayanırım, 2.’de nazik bir dille durumu anlatıp uyarır, 3. kez aynı şey pek olmaz ama, eğer olursa kendimi tutamaz, ağır konuşurum.. nedeni 3. aşamaya kadar gelmiş olmam :) – Bilal Cihangir
• Yıllardır yüzüme bakmayıp, belli bir yaştan sonra manevi hak talep eden aile üyeleri kızdırıyor. Çoğu zaman baş edemiyorum çünkü bu konudaki haksızlık beni çileden çıkarıyor. – Başak Üstündağ
• paylaşılmak. edemiyorum. – Mustafa Öztürk
• bir şeyin bir kere değil iki kere söylenmesi.. tekrarlanması… – warwickavenue
• Söylediği cümlenin anlamını ve nereye gideceğini bilmeden konuşanlar, yazanlar… Baş edebiliyorum. Gerçek hayatta görüşmeyi azaltıyorum, sanal alemde blokluyorum. (bir de trafik delileri var. Onlara da küfredip rahatlıyorum) – Uğur Özmen
• benim samimi olarak düşüncelerimi paylaştığım insanların daha o sonra söylediğim şeyleri benim aleyhime kullanması. kan beynime sıçrıyor, beynim uyuşuyor “ama sen de böyle demiştin” diyince. ben o kadar dikkat ederim, sadece bana söylenmiş bir şeyi kesinlikle başkalarının yanında söylememeye, kendi zararıma bile olsa… – özlem ercan
• bir şeyi tam yapacakken yapacağım şeyin tam tamına tarif edilerek yapmamın istenmesine gıcık olurum çocukluğumdan beri. annem ne çok yapar. banyomu yapıp, odamı topluyayım, sonra da ders çalışayım diye düşünürken, annem banyonu yap da, odanı toplayıp biraz ders çalış derdi… – beyazeldiven
• devam edegelen sesler anahtarlık para vb ile oynanması durumunda çıkan sesler. – uyuyang-Filiz Koyuncu
• adaletin yerini bulmaması (her anlamda, tüm dünyada) bununla baş edebiliyorum; unutmaya çalışarak.. – mariamaqdalena
• insanların tartışmayı bilmemeleri, bilmedikleri konularda ahkam kesmeleri, suçluyken bağırıp çağırıp suçsuzmuş gibi görünmeye çalışmaları, bilgisi olmadan fikirlerinin olması bi de arabayla ters yöne girmeleri >:( – Fatih Akturk
• insanlar kızdırıyor beni. şu ana kadar çok kişiyi öldürmek istedim delicesine vahşice işkence ederek ama hiç bişi yapmadım. – ayse
• ikiyüzlülük en çok buna kızıyorum bi de apolitik insanlara kılım. aptallığa da dayanamıyorum – ozlemceylan
• Yanımda sakız çiğnenmesi, yemek yerken ağız şapırdatılması ve uyumak isterken uyumama mani olunması. Kesinlikle başedemiyorum bunlarla. – Merush Hanım
• Haksızlıklar çok ama çok kızdırıyor. Bununla baş edebilmek için haber izlemeyi, gazete okumayı bıraktım ama artık görmemeyi seçmek yerine “ben ne yapabilirim” e doğru yol alıyor ve böylelikle baş ediyorum az çok… Yok yaa, çok da baş edemiyorum hala… Şimdi düşündüm de şu Münevver Karabulut cinayeti mesela, aklımı başımdan alıyor, çok öfkeleniyorum:( – Gamze Mengi
• Kendi be başkasının mahremiyetine saygı duymayan insanlar. Buna kızıyorum işte mütemadiyen. – Eda Saraç.
• diğerlerini de kendileri gibi sanıp yargılayan insanlar beni çileden çıkarıyor. başedemiyorum. bir de insanları kategorize eden insanlara tahümmül edemiyorum. öyle dediysen şundansın diyenler mesela. – Ebru Baranseli
• Karım. Edebiliyorum, ettikçe kendi hayat yolculuğumda ilerliyor ve ona bana yaptığı aynalıklar için teşekkür ediyorum. – Yalçın Pembecioğlu
• İnsanlığın (insanların değil) şımarıklığı ve bencilliği. – Serdar Öner

20/ 13.) Bugüne kadar yaşadığın en büyük hayal kırıklığın ne? Aynısını tekrar yaşama ihtimalin var mı?

• ilk web projem hayal kırıklığım olmuştu, yanlış yol haritası ve strateji yüzünden fikrim çalındı ve hayal kırıklığı yaşadım. Hayır yok. – Sinan İŞLER
• buyuk bir a$k yasadigimi sanmak, elbette aynisi olacaktir… – Erkin Korkmaz
• Başkalarının hayatlarını yaşamak. – eKuzu
• en büyük hayal kırıklığım 3-4 yıl önce başıma gelmişti. aldatılmıştım. hem de en yakın arkadaşlarımdan biriyle. aldatılmak değil de arkadaş ihaneti daha çok koymuştu. sonra da insanlardan ve hayattan bir şeyler beklemeyi bıraktım. çünkü hayaller olmazsa hayal kırıklıkları da olmaz. – Ezgi Ceren Işık
• genetiğe yerleşememem.. Tekrar aynı şeyleri yaşamaya gücüm yok. – me fallit
• ailemden bazı yakın kişilerin bana hiç güvenmediğini anlamak. Yaptığım her işte bunu tekrar tekrar yaşama ihtimalim var. – özlem ercan
• en büyük hayalkırıklığım verdiğim borçları geri alamamam… bi daha da olmaz :))) – Yasemin
• Abim dediğim birinin, bana destek olacağını söyleyen birinin bu sözlerinin havada asılı kalması. Kısacası insanlara güvenmem en büyük hayal kırıklığım ve ne yazık ki bir daha yaşama ihtimalim var… – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• en büyük hayal kırıklığım, babamın ölümü idi. Ona hiç yakıştıramamıştım ve bir insanın babasının ölmesini utanılacak bir şey sanıyordum çocuk aklımla… Benzerini yaşama ihtimalim var ve en büyük korkum… – Alev
• Aldatıldığımı anladım an çok çok üzülmüştüm. Nedenini çok düşündüm. ama bulamadım. Bir daha başıma gelip gelmeyeceğini bilemem. Hayat bu! Sürprizlerle dolu maalesef :( – Tuğba Oruç

20/ 14.) Hangi markalar sinirlerini bozuyor? Neden?

• cocacola her yerde görüyorum, turkcell sürekli reklam sms atıyor, nike çok fazla şekilci, windows sürekli virüs bulaşıyor (say say bitmez) – Sinan İŞLER
• hp’den nefret ediyorum, kalite olarak bir ayrıcalıkları olmadığı halde, servislerinde yaşananları anlatsam hp alacak olanın vazgeçeceğinden eminim.. komik ve yakışıksız bir firma – Aydın “1″
• Casper çok rahatsız ediyor beni. Saçma sapan reklamlar, tekerleği icat ettiklerini sanan bir yaklaşım… – Onur Baykal
• Microsoft > Dayatmacı Zihniyet – Tekelleşme Çabaları – Osman Üngür
• pek çok hepsi de reklamları ile sinir ediyor insanı, turkcell, vodafone, avea bunların reklamlarını çok döndürmesi nedeni ile sinir oluyorum. Bu da işte markaya yansıyor. – Hasan Burak
• cola turca en son gs formamdan çıkardım. demokratik bir tepki olarak – erinc
• TürkTelekom, yeni teknolojiler adı altında insanları kandırdığı ve fahiş fiyatlara hizmet sunduğu için. – Osman Aydın
• turkcell – çok kötü bir müşteri hizmetleri var. – Ismail KIRTILLI
• suan hp; dizim birazdan alev almak üzere :) – me fallit
• Turkcell, kazıkçılığı nedeniyle bir türlü sevgimi kazanamadı. – Gülser Yücekara
• CHP… Böyle kötü (içerikten yoksun, çalışmaktan uzak, yanlış noktalarda gezinen) bir muhalefet partisi olduğu için… – Uğur Özmen
• vodafone.. şafak sezerli reklamlarıııı – eceMen
• elma chrome muydu, zırt pırt her tarafta reklamları çıkıyordu seda sayanlı o marka. sanki çok sağlıklı bir şey oturduğun yerde kilo vermek. hayır bir de seda sayan’ında maşallahı var, bu mudur yani bu ürünü kullanıp zayıflamış insan modeli. – aybars badur
• turkcell hemen her reklamı abartılı ve samimiyetsiz. – uyuyang-Filiz Koyuncu
• colaturka. yıllardır sırf bu marka beşiktaşımın formasında yazılı diye forma almıyordum. geçen sene antrasit-siyah formaya hasta olduğumdan aldım. özgün bir isim olmadığından, taklit olduğundan. – beyazeldiven
• Deniz Feneri reklamları. Metroda bile var. Televizyondakilere pek takılmıyorum ama uyuz uyuz geçen reklamlara sinir oluyorum (marka önemi yok) – Gülşah (Tamkarışık)
• “Taraf” gazetesi. Reklamlarda tarafsiz olun diyor sonra manyaga baglayarak hem kendini hem reklamlarini yalanliyor. Zaten konusu belli amaci belli. – Tolga Akmazoglu
• Firma: Avea – Sebebim: şarjımın bitmek üzere olmasına rağmen acilen ödemeli aradığım fakat 5 dk boyunca telesekreterin o uyuz bilgilendirme sesini beklediğimden ötürü şarjımın bitmesi. – İbrahim Ersoy
• Akbank: o buyul kirmizi ev mevzusu yok mu acaip ilginc bir sekilde bana “butun evler benim kardesim, kimine 5 sene kimine 20 sene ipotek koydum hepsi benim” mesajini gozume gozume soktugu icin – Tolga Akmazoglu
• Avea ve Vodafone reklamları. – Merush Hanım
• Turkcell. Az bilgi verme politikasıyla sürekli kandırılıyormuşsunuz hissi yaşatmasıyla… Garanti Bankası müşteri memnuniyeti konusundaki başarısızlığıyla… – Gamze Mengi
• digiturk, satın aldığım yayındaki sigara, insan vucudu vb.nin sansürlenmesi nedeniyle. izlediğim filme, oyuncusuna, yönetmenine ve tabi ki o hizmeti alan kişi olarak bana ağır hakaret olduğunu düşündüğümden. – Ebru Baranseli
• Versace’yi hiç sevmiyorum. Çok abartılı ve kokoş geliyor bana. Hatta çok kıro :)) – Tuğba Oruç

20/ 15.) Hangi markalara tutkunsun?

• Turkcell :) – Uğur Deligözoğlu
• nestle, ülker, vodafone – Seviye Kaloğlu
• Starbucks – Sevil Mert
• digitürk, turkcell, sony – Aydın Işık
• Apple, Logitech, Amazon da olur mu? :) – Goktug Oguz
• hp, emc, ibm, ideas, starbucks, logitech, apple, sony :) – Erkin Korkmaz
• Turkcell, Pepsi, Starbucks, Logitech, LG, Hp, IBM, Sony, Apple, Lays :) + düzgün kaliteli iş yapan firmalar – Safa Paksu (Spaksu)
• Microsoft, Apple, Sony, Sandisk, Asus – Onur Baykal
• Nike – Oguz Serdar
• Toshiba, Champion TEA, Microsoft, Samsung, Kingstone, Sony, – Hamza(TEAkolik)Şamlıoğlu
• apple – aynebilim
• Nike, Sturbucks, Marks&Spencer, Sony, Absolut, Camel Active – Başak Eligül
• Wal-mart, Ülker, BMW, Nokia, – Yavuz Selim
• Nokia, Samsung – mutfakteyze
• canon, creative, zara, koton… – Gülser Yücekara
• digitürk (lig tv) – eti (benimo) – nokia – nike – coca cola – peugeot – Hasan Burak
• google, sony, mini :) – Göksel Şirin
• lacoste, tommy, nokia, gloria jeans, turkcell, coca cola, swatch, clinque, chloe, abercrmbi, maybeline, pull an bear, sony, seven – Yasemin
• Google, Apple, Turkcell, Puma. – Demircan Celebi
• google, apple, nike, turkcell, boyner.. – Bilal Cihangir
• Sony, adidas, volkswagen, laney, fender, ice tea – suat
• google, apple, coca cola, garanti – özlem ercan
• Adidas, Burger King ve Ikea – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• Sek (süt yoğurt) Nescafe ve Kısa Winston Super Light :) – Alev
• nesquik, miller – meliskaratay
• coca cola, adidas, apple (yok ama tutkunuyum:)) – lara akis
• nintendo =) – Selmin
• çikolatada nestle, kahvede nescafe, gazlı içecekte coca-cola, parfümde ck, rakıda yeşil efe, birada efes – deniz gürkan (mare)
• coca cola, tikveşli yoğurt, içim süt, barilla, sony, – beyazeldiven
• apple, apple, apple :D bi de logitech – Fatih Akturk
• erikli (tadı bağımlılık mı yapıyor ne), cococola, arçelik, canon, nokia – yesari
• Koton. – Merush Hanım
• Puma AMQ, Puma Sergio Rossi, Google, Sade Organik, Blackberry, Exotic meyve suyu, Tazo, marc jacobs – acelya akpinar
• Eti Cin >> BMW, Apple, Süleymanağa Yoğurt :Pp ve tabiki Burger King.. aa bak tam unutuyordum küçükken en sevdiğimdin sen “DEDE BAKKAL” kendisi bir marka değil ama benim gözümde tekti =)) plastik leğen verirdik bize keçi boynuzu verirdi =) – Alican Çolak
• Etiler kiraz şarküteri – Gamze Mengi
• coca cola, apple, acer, sonyericsson, kfc, mcdonalds, nike, converse, vodafone, logitech, sony, casio, ülker – Veysel Keleş
• JBL, Apple, Pull&Bear, H&M; verdiğim paraya karşılık satın almayı umduğum her şeyi verdiklerini düşünüyorum. – Yalçın Pembecioğlu

20/16.) On sene sonraki hayatında bugünden farklı neler olacak?

• süper kazık bir soru daha, Gerçekten işe yarar işler yapıyor olucam fayda üreten. ve yayan – erinc
• öğrenim durumum değişecek. bir iş sahibi olacağım. muhtemelen bir sevgilim olacak. kaçınılmaz bir şekilde daha yaşlı olacağım. – Onur Baykal
• yaşadığım şehir, mümkün olacaksa ülke, medeni durumum, evim, arabam, her şey farklı olacak, 10 senenin yoğun etki yapacağı yaşlardayım:) hiç biri olmazsa dark side’a geçerim bununla yetinirim – Aydın “1″
• ya$im, yedigim kaziklarin bile$kesi ve sevdigim insanlarin sayisi… – Erkin Korkmaz
• mutluluk – Sinan İŞLER
• ailem olur sanırım ve çocuğum – Başak Eligül
• Pek birşey değişeceğini sanmam en fazla işimde kademem yükselir :) – Safa Paksu (Spaksu)
• çoluk çocuk, beyazları kapama telaşı, kırışıklarla baş etme, o zmana kadar yapamadıklarımı telafi etmeye çalışma, dünya turu planlama, bireysel emeklilik nedirle ilgili soru işaretlerinin kalmaması. – Gülser Yücekara
• Çocuklarımın ayrı evleri olacak (şimdi oturduğum ev kocaman gelmeye başlayacak) Onlarla daha fazla birlikte olmanın yollarını arayacağım. “can sıkıcı ihtiyar” olmamak için daha çok çalışacağım. Günü daha yakından takip edeceğim – Uğur Özmen
• iki çocuk! yine çalıştığım işten sıkıldım ev kadını olmak istiyorum modu! her on senede bir vuruyor! – berna mutlu aytekin
• bir kere dünyanın öbür ucunda – mesela Cape Town – sahilde bir kafede oturup, işlerimi laptopumdan takip ederken, sıcak basınca denize giriyor, sıkılınca sahilde biraz yürüyüş yapıyor ve bol bol balık yiyor olacağım. – özlem ercan
• hayat sürprizlerle dolu; kimbilir neler bekliyor.. hollywood’un yeni angelinası da olabilirim, afrikada yaşamak zorunda da kalabilirim :)) – mariamaqdalena
• Büyük bir ihtimalle ve inşaallah kızım evlenmiş olacak ve ben torun sahibi olacağım. sevgilimin tazminat davası açtığı abd şirketi mahkemeyi kaybedecek ve 10 yıllık faizleri ile birlikte yaklaşık 1,5 milyon dolar tazminat ödeyecek. umarım sevgilim beni terk etmemiş olacak..! – beyazeldiven
• Seyyahlığa daha yaklaşmış olacağım. Avrupa falan değil, Dünya ayaklarımın altından geçiyor olacak sık sık. Sabitken de bir sahil kasabasında yaşayacağım Ege’de… Kafama ve ruhuma aynı anda hitap edebilen birini bulmuş, evlenmiş barklanmış hatta yavrulamış da olabilirim:) kendimizi “neleri değiştirebiliriz” e adamışız, dostların eksik olmadığı evimizde sık sık kafa yorup sonra da yollara düşermişiz. Her gün yeni bir keşifmiş, her gün yeni bir macera… – Gamze Mengi
• Hala yaşanabilecek bir dünya kalmışsa ben onu keşfetmeye çalışıyor olurum. Arada sırada var ise torunlarımla vakit geçirirm. Hayallerimi gerçekleştirip, yaptırdığım bakımevlerindeki konuklarımla (bakıma muhtaç yaşlılar, kimsesiz çocuklar ve sahipsiz sokak hayvanları) vakit geçiririm. 10 yıl sonraya bakıp bunları görselleştiriyorum. – Muge Cerman
• öğrenci değil, öğreten; yiyici değil, yediren… ;) =)) – Veysel Keleş
• Belki evlenmiş, 2 tane de çocuk doğurmuş olurum.. Ve yaşını göstermeyen yine incecik ve güzel bir kadın olurum. Kim bilir.? – Tuğba Oruç

20/ 17.) Seni; benzer yaştaki, benzer işi yapan, benzer konumdaki “benzer” kişilerden “farklı” kılan ne var?

• benimle aynı işi yapan aynı konumdaki kişilerle aramdaki en bariz fark %98 i Üniversite mezunu ben ise %2 lik kısımdayım :) – Cihan (ch) KALOĞLU
• maaşım:))))) – Başak Eligül
• Bana göre pek bir farklılığım yok fakat anneanneme göre ben bahtsızım diğerlerine göre çünkü onların kocaları var benim yok:)) – neslihan
• kendimi bulmuş olmam, farkındalık… ne istediğimi biliyor olmam, kararlı, azimli olmam.. inançlı, saygılı ve şanslı olmam… bir de 6. hissim ve öngörümün çok iyi olması.. yenilikçi ve vizyon sahibi olmamıda atlamayalım… ayrıca bence ben evrene doğru mesaj verdiğime inanıyorum.. bu da ztn açık ara fark yaratır.. bardağı hep dolu görmem.. en kötü durumda bile gülümseyebilmem ve pozitif olmam:)))) – Yasemin
• düşünmem, idealist olmam, romantik olmam, hepsi baba parası yerken benim kendi paramı kazanarak üniversite okumam. – Mustafa Öztürk
• 14 – 53 yaş arasında yüzlerini hiç görmediğim, bazılarının gerçek adını bile bilmediğim yüzlerce arkadaşımın olması… Bu yaşta sosyal mecralardaki nadir kişilerden biri olmam… – Uğur Özmen
• 20 tane aynı konuyu aynı anda takip edebiliyorum. benzerlerimde çok fazla göremedim, o yüzden bazen sinirlendiğim oluyor ) – özlem ercan
• farklı bi enerjiye sahip olmam (ya inandığım için herkes öyle kabul ediyor ya da öyle olduğu için herkes inanıyor) ve de 50 ve üzeri yaştakiler gibi olgun düşünerek 20 ve altı yaşındakiler gibi geç hissediyor olmam, ruhumun asla yaşlanmicak olması ;) lolo :D – mariamaqdalena
• Bıyık değil herhalde :) Hahaha benim yaşımda bu işleri yapan yok sanırım :) – sunipeyk
• @tunç kılınç peki seni farklı kılan şey nedir? – Tuğba Oruç
• hmm… zor soruymuş :D sanırım, tek bir koçluk kitabı okumadan, koçluk seminerine gitmeden veya hiçbir ünlü ağbinin tekniğini bilmeden; “alaylı” koçluk yapıyor olmam olabilir. niye benden koçluk alırlar ki, anlamış değilim. – Tunc
• Ben kendi yaşımdakilerden çok farklı bir şey yaparak krizin ortasında bol kazançlı maaşımı ve kurumsal kariyerimi bırakıp kendi işimi kurdum! “Açık denizlere cruise ile yolcu olarak çıkmaktansa kendi sandalımla kaptan olarak çıkmayı tercih ettim!” :) Benim yaptığımı yapabilecek kişi sayısı yok denecek kadar azdır. ;) – Serkan Unsal
• farkım onlardan nefret etmem, onlar asla kendilerinden benim onlardan ettiğim kadar nefret edemezler… – Serkan AVCI

20/ 18.) Yakın bir arkadaşın “kanunsuz bir iş” yapsa polisi arar mısın?

• kanunsuz işin ne olduğuna bağlı:) – melisa
• arkadaşa bağlı – Onur Baykal
• Kanuna bağlı :D – Elke Schmitter
• polise bağlı – Onur Cengiz
• savcıya bağlı:)) – neslihan
• sonuçta bana bağlı.. – Ozan Caglargil
• yakınlığına bağlı – me fallit ஐ
• yaptığı işin kanunsuzluk derecesine göre :) – Cihan (ch) KALOĞLU
• eğer çok büyük bir suç değilse aramam, “kırmızı da geçti” aramam, “kırmızı da geçip birisine vurup kaçtı” ararım.. – Ozan Caglargil
• vicdanıma bağlı – Osman Üngür
• işin ne olduğuna ve kanunun doğru içtihatlarının olup olmamasına bağlı… – Bilal Cihangir
• aramam – adnan taşkıran
• ruh halime bağlı – Onur Baykal
• ararım. derim, çelişki yaşar, biraz vizdan azabı çeker, kendimi falan sorgular gelir iletimi değiştiririm. ben o kadar katı, duygusuz ve düzgün bi insan mıyım ki de… Arkadaşım adam falan öldürme sen yine de, belli olmaz bak benim kararım çok değişken. – Gülser Yücekara
• ararim, aramam. belli olmaz :) – Erkin Korkmaz
• Yaptığı işi araştırırım ne kadar battığına bağlı. Ama mühtemelen önce onu yaptığının yanlış olduğuna inandırırım ve kendi kendine teslim olmasını sağlarım. Eğer ki hala savunuyorsa yapacak tek şey teslim etmek. – Safa Paksu (Spaksu)
• Şakayı ve kanunların uygulamadaki sorunlarını bir yana bırakırsak, işin içinde yaşama hakkını ve mal güvenliğini ihlal eden bir durum varsa, değil yakın arkadaşı, kralını tanımam. – Elke Schmitter
• polisi aramamam karşılığı ne vereceğine bağlı ;) – Murat Kahraman
• bana ne takmam bile ne yaparsa yapsın :D – Sertabçı_Gökay
• yaptığı kanunsuz iş, doğrudan bir başka “masum” insanı etkilemişse ararım, değilse örtbas eder, tüm bildiklerimi unuturum. – Alev
• Gaddarımdır sanırım ararım. – uyuyang-Filiz Koyuncu
• hayır polisi aramam, ama polis bana sorarsa yalan da söylemem – Fatih Akturk
• Kanunsuzluğu bir kişiye karşı yaptıysa; yaptığı kişinin yakınlığına bağlı =) – Alican Çolak
• işin ne olduğu çok önemli. adam öldürse diyelim.. hmmm arama derse aramam! :D – Veysel Keleş
• Cem Gariboglu’nun arkadaşı olduğunuzu düşünün bi de… Kesin aramam diyenler… Örneğe takılmayın; bu tip insanlık dışı suçlar var… Suçun tipine bağlı değişkenlik gösterir. Bi arkadaşım vardı marketten kedi maması çalardı, kedilere dağıtırdı sokak sokak gezip. Onu ihbar etmedim hiç :) – Aybuke ALTINOZ

20/ 19.) Hangi filmdeki hangi karakterin rolü, gerçekte senin hayatın olmasını isterdin?

• Star wars — Darth Vader – May the force be with dark side – me fallit ஐ
• Matrix – Neo diyeceğim güleceksiniz. :) şaka bir yana, Seven Pounds – Ben Thomas – Safa Paksu (Spaksu)
• ölü ozanlar derneği – mr. keating.. of, sonsuza kadar isteyeceğim.. daha doğrusu olmaya devam edeceğim.. :) – Mustafa Öztürk
• enemy at the gates – Vassili Zaitsev – Osman Üngür
• Karayip Korsanları – Jack Sparrow. yakınsa saçlarıma acaip şeyler takıp dolanıcam ortada eha! :) – Cihan (ch) KALOĞLU
• Episode IV – Han Solo – Onur Baykal
• back to the future – Michael J. Fox. Gerçi erkek bir karakter seçtim ama olsun, o geçmişe – geleceğe gidip gelmeleri yaşamak isterdim. – özlem ercan
• The Prestige – Alfred Borden – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• “Umut” filmindeki çocuğu için “kalbini” feda eden “baba” rolünde olmayı isterdim – karakterin ismini hatırlamıyorum. Tabi o çocuk da “sevdiğim” olmasını isterdim. Yani, en azından sevdiğime inandırabilirdim sevdiğimi… – Mustafa Alkan
• zor soru olmuş, çok film izleyen biri olarak birden cevap veremedim düşünecem bakalım bi :) şimdilik Godfather filmindeki Al Pacino’nun rolü olabilir :) – Hasan Burak
• Baba 1 deki rolüyle Marlon Brando. Her ne kadar yeraltı yaşamını tasvip etmesem de. Çok etkileyiciydi. – nihat solmaz
• alice – eceMen
• Film: The Ten Commandments. Karakter: Tanrı. edit: tanrılı her film olur, farketmez – Murat Kahraman
• the bones dizisi Dr. Temperance Brennan – uyuyang-Filiz Koyuncu
• arthur dent, otostopçunun galaksi rehberi – aybars badur
• Pretty Woman, (kadının adını unuttum iyi mi?) – Alev
• Bewitched- Samantha:) – Ufuk Özgül
• Back to the Future – Doc. Emmett Brown – Furkan Turan
• Iron Man – Tony Stark :P – OnuRC
• Beyond Borders – Sarah Jordan(angelina jolie) – yesari
• popüler bir filmden söyleyeyim; vicky cristina barcelona’da cristina :) – ozlemceylan
• Kazancakis’in “Zorba” sındaki Zorba rolü… Ve Zorbanın “hiç bir şey ummuyorum, hiç bir şeyden korkmuyorum” lafı da hayatımı pek ala özetlerdi:) – Gamze Mengi
• MonsterBall da Billy Bob Thornton rolunu isterdim :) – eğLeNiLeCeK eRKeK
• rocco’nun oynadığı herhangi bir karakterin yerini alabilirim. – Tanaydin
• Zohan =))) – Alican Çolak
• yürüyen şato; howl. – Yalçın Pembecioğlu

20/ 20.) Bir film yapmaya karar versen adı ve konusu ne olurdu?

• İnsanlara insan olduklarını hatırlatacak bir film olurdu.. İçlerindeki gücü ve iyiliği fark etmelerini sağlayacak.. Adı isee.. bilmem, “İçinde, içinde :))” olabilir.. – Mustafa Öztürk
• “Dünyanın kurbanları” (World Vichtims) – İnsanlık dramları, yaşanan acılar, dünya üzerinde dönen dolapları anlatan ve aksiyonu bol olan bir film. veya “Gizli aşık” (Secret Lover) bir insanın gizli kapaklı sevgisini anlatan bir film. – Safa Paksu (Spaksu)
• “Nefes Al” adınd bir film çekmek isterdim. Kimi alzheimer hastası kimi otistik farklı engellerle karşılaşan insanların imkansızlıklar altında yaşamak adına gösterdikleri çabayı ve çektikleri çileyi ele alırdım. Bazen kimisini gördüğüm zaman hele ki insanların onları görmezden geldiğini gördüğümde oturup orada ağlayasım geliyor… – Cihan (ch) KALOĞLU
• Dü Şeş – Hayat elimizde çalkaladığımız iki zardan ibaret değil. Hayatta başarılı olmayı isteyenler ve birçok şeyi şansa bağlayanlar 6′dan yükseğe çıkamazlar… (Temelde çalışıp azmetmek) – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• Random Life (Rasgele Hayat) olurdu, kişinin doğrusal değil her sene rasgele bir yaşta olduğu bir film. Mesela çocuk 5 yaşında, 1 sene sonra 33 yaşına geliyor, 1 sene sonra 18 yaşında bir ergen, vs.. gibi.. – Onur Özdemir
• yaklaşık bir hafta içinde gördüğüm ve korku filmini anımsatan ve tim burton havası yaratan rüyamı, kameraya taşımak isterdim. çok derin ama adını spoiler koymamam için hiç bir neden göremiyorum. hoş olurdu. çünkü “bu sefer sonu rüya değil” sloganıyla yola çıkıcam. – Gülser Yücekara
• Cannibal Holocaust devamı tabikii;=) Özgün olursa, Film adı: — The Drunkard — Slogan: ” Şarhoş’un Mektubu Okunmaz” olurdu :p – Tarik KARA
• Çükündürük – sanatsal kaygılarla yapılmış, bol mesaj içerikli, korku odaklı erotik komedi – Edit: dalga geçmiyorum – Alev
• Mutsuzluk Orotoryosu, aslında insanların neden mutlu olmasını anlatan bir hikaye – erinc
• “My Name is Juliet”- bildiğimiz Romeo & Juliet trajedisinin çok farklı akan bir versiyonu… – Ufuk Özgül
• Türkiye’de geçen zombi veya vampir temalı korku filmi veya büyük bir bütçeyle İstanbul’un Fethini film yapmak isterdim – faltay
• İstanbul üzerine olurdu. Bir yabancının, mesela çok streril, pimpirikli, zengin, entellektüel, İsviçrelinin İstanbul’da bir İstanbullu gibi yaşamak zorunda kaldığı, çok hareketli, sabahın 6′sında başlayan, ertesi günün ilk işiklarına kadar süren, çılgın, belalı, karakollu, polis joplu, biber gazlı, Beyoğlu’nun arka sokakları, tinerci saldırısı, ama arada müthiş modern ve güzel mekanlarda yemek, muhteşem manzaralı yerlerde içki yudumlamak, kısacası adamın kafasını bir günde sikip bırakacak çılgın bir İstanbul günü işte. dolu dolu. İsmi “Kaos” olurdu – beyazeldiven
• “Ben” , “aşkın öbür yüzü” ve “komedi şimdi başlıyor” diye. Bunların senaryoları hazır kafamda aslında. Sadece detaylara inilip yazıya dökülmesi lazım :))) – Gülşah (Tamkarışık)
• Filmin adı “öteki” olurdu. “öteki” kavramını bir o yandan, bir bu yandan sorgular, hangisinin “öteki” olduğunu da sonunda seyircinin bakış açısına bırakırdım, seyirci de bana sinir olurdu:) – Gamze Mengi
• Paulo Coelho’nun “Hac” adlı kitabını filme uyarlardım. İnsanın içine yapması gerekli olan yolculuğun, hayat yolculuğu için ne kadar değerli olduğunu anlatmak için. – Muammer Okumuş

20/ Bonus soru 2/ 1.) Bugün hayatının son günü olsaydı; “normalde” yapacağın şeylerden hangilerini yapmaz, yerine neler yapardın?

• Yaptıklarıma aynen devam ederdim, “her günümü son günümmüş gibi yaşamak” gibi bir prensibim olması nedeniyle zorluk çekmezdim. Belki ekstra olarak sevdiklerimin yanına gitmek ya da onları aramak olabilirdi. – Mustafa Alkan
• Bilgisayarı tamamen bırakır, sevdiğim kişiye onu çok sevdiğimi söylerdim.. – Ahmet Soybelli
• evde oturmazdım, bilgisayar başında vakit harcamazdım, arabaya atlar ve o an en mutlu olacağım yere veya kişiye giderdim, mantı yerdim, kahve ve sigara içerdim, son günümde 62 tl ceza yemeyeyim diye kapalı mekanlarda da dolaşmazdım sigara ile:) o an aklıma ne gelirse onu yapardım ama dışarıda olacağımdan eminim – Aydın “1″
• Tüm mail hesaplarımı, üyeliklerimi kapatır sonra hastaneye giderdim. Belki yolda ilk defa da sigara içerdim… – Eren CAN
• fotoğraf makinemi alır ve “en iyi” fotoğrafımı çekmeye çalışırdım. Bir de kızımın her istediğini yapıp, onu hep hatırlayacağı kadar mutlu ederdim. – özlem ercan
• Otobüse binmez, otostop çekerdim. Boğaz’a giderdim yürürdüm Emirgan’a kadar… Sonra oralardan bir yerden vapura binerdim, atardım kendimi boğazın derin sularına… Bir şafak vakti – Tunahan E. Bilgin (rbwr)
• Sevdiklerimin yanına koşardım varsa sevdiğime onu ne kadar sevdiğimi söylerdim. – Safa Paksu (Spaksu)
• Sadece ve sadece kendime vakit ayırırdım ve hiç kimseye veda etmezdim. Zaten ölüm en büyük veda değil mi? – nihat solmaz
• Çok hastalıklı bir düşünce olduğunun farkındayım ama annemin ölmesini isterdim, evladını kaybetmek gibi bir duyguyu bir daha yaşamasın diye – Alev
• okula/sınava gitmez, bursa’ya giderdim. Birine söylemek istediğim bişi var :) – Enis Hürkan BURAKÇI
• son gün olduğundan eminsem hızla banka soyma planı yapar, uygulamaya çalışırdım. – aybars badur
• rejimi bırakır, ilaçlarımı almaz, kendimi çikolataya verir güzel bir gündoğuşu ve gün batımı seyredeceğim bir yere kaçardım yanımda canımın yarısı! – berna mutlu aytekin
• bütün işleri bırakırdım. hatta yemek bile yemezdim. oruç tutar, namaz kılardım heralde. ne koparsam kardır mantığı :) – Uğur Deligözoğlu
• evde oturmazdım. kızımı ve sevgilimi yanıma alıp sakin bir yere gider onlara benden sonra yapmaları gerekenleri, anlatır onları doya yaşardım. sonra sevgilimle başbaşa kalmak isterdim. Büyük bir ihtimalle bugüne kadar istemeye cesaret edemediğim fantezimi isterdim. herhalde reddetmezdi. – beyazeldiven
• son günümde akşama kadar dua edip namaz kılardım herhald :( bunu 1 sene öncesinde sorsanız çılgınca şeyler söyleyebilirdim ama kuyruğu sıkışmış biri gibi olurdum herhald.. ha bi de vasiyetimi yazardım – Gülşah (Tamkarışık)
• işe gitmez, kızım ve eşimle lunaparkta takılırdım. kızımın yaşadığı en güzel gün olsun diye uğraşırdım – deniz gürkan (mare)
• uyumazdım. bungee jumping ve parasutle atlama falan yapardım heralde. – ayse
• egeye tüm hallerimi gösteren bi film çeker bırakırdım, beni hep yanında hissedebilsin diye…. – ozlemceylan
• kendimin de katılacağı bir cenaze partisi hazırlar, en sevdiğim parçaları çalar, en çok değer verdiğim kişilerle “şimdiye dek söyleyemediklerim” seansı yapardım. Bir pilot ile anlaşıp “uçağını bi tur sürebilir miyim” derdim. Sahip olduğum her şeyi dağıtırdım. Güneşin doğuşunu ve batışını izlerdim, ölümü de ayaklarım denizin içinde rakı içip mehtaba karşı “bir ihtimal daha var” şarkısını mırıldanarak karşılardım galiba… – Gamze Mengi
• Cenaze törenim 1992′den beri hazır, bir arkadaşım benim için organize edeceğine söz verdi. New Orleans tarzı bir tören olacak ve kimse ağlamayacak şart bu, ağlayan güvenlik tarafından uzaklaştırılacak (tam bana göre despotça bir tavır işte) Sanırım ilk uçakla İzmir’e gider, Alaçatı sahilinde en sevdiğim mezelerle donatılmış bir masayı denizin tam dibine kurdurur, rakımı yudumlayarak beklerim vaktimi. Sevdiklerime ayırabildiğim her vakti ayırıyorum zaten, izin versinler de kendi başıma göçeyim. – Muge Cerman
• işe gitmez, sevgilimi de işe göndermez, bütün gün sarılırdım. gece de annemle uyurdum. – beybinesen
• denizden çıkmazdım, bir sürü bir sürü buzlu baileys içerdim. akşam da bahçede babam annem ve kardeşim hepbirlikte mangal keyfi yapar sonra okey oynardık, oyunu kaybedene ağlamak yasak olurdu ve tabii ki oyunu ben kazanırdım:) – meliskaratay
• 24 saat uyur, ölümü beklerdim… – Alp Solak
• okula gitmezdim, internete girmezdim. adrasana gidip geceyi yüzerek geçirirdim. – Ebru Baranseli
• yapmak isteyip de yapamadığım bir şeyi ve söylemek isteyip de söyleyemediğim bazı şeyleri paylaşırdım… – Veysel Keleş

Bir de şöyle bir yazımız olmuştu eski tarihlerde, ilginizi çekerse göz atabilirsiniz:

“Bugün Hayatınızın Son Günü Olsaydı.”

20/ Bonus Soru 2/ 2.) Geride nasıl bir miras bırakmak istersin?

• hiç düşünmedim ve panik oldum şimdi :) – Delfina
• geride bir marka bırakmak isterim öyküden çok, yani torumun yiğit dedesi olacağına uğrunda çalıştığım ve var ettiğim onunda işine yarayacak veya benimle anılacak bir marka, apple & wozniak ve jobs ikilisi gibi – Aydın “1″
• arkamdan “mükemmel biriydi” diyecek çocuklar, aile ve arkadaşlar bırakmak yeterli.. – Bilal Cihangir
• yeşil bişeyler… – deniz gürkan (mare)
• blogumu miras bırakmak isterdim. – Hamdi Yaman
• Özgürlükten bahseden bir kitap – Muammer Okumuş
• Güçlü, zengin, aydınlık bir ülke için (ki bize görmek nasip olmadı ve olmayacak gibi de görünüyor) hayallerinin peşinden giden; her anlamda eğitimli, donanımlı, aydın bir çocuk birakırdım ki bu yönde çabalarım devam ediyor… – nihat solmaz
• 3+1 cilt kitabım olsun. Birincisi “nereden geldik”, ikincisi “ne yapıyoruz”, ve son olarak “nereye gidiyoruz”u anlatsın. Extrada da “neler yapılabilir” sorusuna açıklık getirmek, sosyal sorumluluk borcum olusun. bu kitapları çıkarmadan sosyal medyada da bi güzel isim yaptık mı, sabahla da anlaşırız 29 kupona her eve girer bence. – Gülser Yücekara
• adım geçtiğinde bir tebessüm bırakmak isterdim – aynebilim
• Merhaba Tunç. Yine yakaladın bir yerlerden kaçamadım. Nicola Tesla’yı düşünün radyoyu floresan lambayı bulmuş aşmış bir adam. Onun yaptığı icatlar gibi mesela. Radyasyonu, radyo dalgalarını geçirmeyen kıyafetler olabilir. Ben televizyonun, laptopun, ya da tv alıcılarının ürettiği dalgaların vücudumdan geçmemesini ve engellenmesini isteyebilirim. Evet içten içe bundan rahatsız oluyorum sanırım. Her akşam wireless modemi kapamadan uyuyamıyorum. Bu askeri savunma sanayisindede kullanılabilir mesela. Radyasyonun ve zararlı ışınların engellenmesi. Güzel olurdu. Buna bağlı bir icat olarak elektriğin tamamen havadan iletilmesini sağlayacak bir teknoloji olabilir. Şehir şebekesi şehrin en yüksek tepesinden verilebilirdi. Herkes çanak gibi bir alıcıyla bunu alabilirdi. – Osman Üngür
• “bu kadın çocuklar için öyle bir iş yaptı ki, onun sayesinde bugün xxx sayıda çocuk mutlu” desinler arkamdan ben sürünerek ölmeye razıyım (sayısı önemli değil 1 çocuk da olur 1 milyon da, tercihim 1 trilyon) – Alev
• Üretip hayata geçirdiğim veya içinde yer aldığım pek çok sosyal proje olsun; daha az insan aç, daha az insan evsiz, daha az çocuk mutsuz olsun. Çocuklarım/gönüllülerim projeleri devralsınlar, devam ettirsinler… Benim de mirasım bu olsun… – Gamze Mengi
• beni tanıyan insanların benim olmadığım zamanlarda beni hep keyifli anlarla hatırlamaları yeterli bir miras olacaktır. hatta hatırlamalarına bile gerek yok, hayatlarına dokunduğum insanlar için o anlar keyifli olsun yeter. – Yalçın Pembecioğlu

Bu son soruya ben de şöyle bir cevap vermiştim zamanında:

“Geride Nasıl Bir Miras Bırakmak İstersin?”

Şimdi ben asıl sizlerin cevaplarını merak ediyorum. Dilediğiniz sorunun numarasını yazıp, cevabınızı paylaşabilirsiniz altta. Hepimizin birbirimizden öğreneceği çok şey var bu hayatta. Olsun da zaten : )

Belki tüm bunlardan daha önemlisi ‘insan.’ Mütevazi, kendine özgü bir muhafazakar, yaratıcı, yenilikçi ve tutkulu…

Geçenlerde hadi gel seninle Fikir Atölyesi’nin 20 Soruluk Söyleşiler‘ini yapalım diyince, gece onda başladığımız sohbet bittiğinde saat sabah beşi gösteriyordu. Yedi saatin nasıl geçtiğini anlamadığımız çok keyifli bir sohbetti bizimkisi.

Bu söyleşimi gazeteciler gibi profesyonel yapmadığımdan olsa gerek elimde o ufak ses kayıt eden aletlerden yok. Hızlıca not almaya çalışıyorum, alırken de sohbeti bölmemeye. Sanırım bundan sonraki söyleşiler için daha bir donanımlı olmalıyım.

Sohbetin bir yerinde “İskender, nedir bu aranjörlük dediğin” diye sorduğumda, bana piyanosunun başına koşar adım geçip “bak Tunç, şimdi sana Love Story’nin notalarını çalıyorum, bu en basit haliyle bu parçanın iskeleti, yani bestesi. Şimdi ise sana bir de aynı parçanın aranjmanı yapılmış haliyle çalıyorum.”

Size şu kadarını söyleyebilirim; evet ikinci duyduğum da ‘Love Story’ idi ama bu kadar mı zenginleşir, bu kadar mı kulakları doldurabilir bir şarkı. Duyduklarım sanki sadece piyanodan değil, kalabalık bir orkestradan çıkıyordu.

“İşte” dedi, “bir aranjör sana bunu yapar; besteyi sana sevdirir, ruh katar, anlam yükler… Yoksa beste aynı, dikkat edersen sen hala aynı iskeleti duydun.”

Bir soru bu kadar mı güzel cevaplanır? Evet, konuştuğunuz kişi işini hobisi olarak görüp tutkuyla bağlıysa böyle cevaplanır. Tıpkı İskender Paydaş‘ta olduğu gibi.

Ve o bizim 20 Soruluk Söyleşiler’deki yeni konuğumuz.

Evet birden fazla şapkası olabilir ancak, İskender herşeyden daha çok bir müzik üreticisi. Kendine has bu tarzı şöyle açıklıyor; “Batı ile doğunun birbirlerine taviz vermeden bir arada denge içinde durabildiği hayali bir dünyanın müziği esasında. Taviz vermemekten kastım; her iki müziğin, birbirleriyle uyum adına temel özelliklerinden ödün vermeden bir arada güzel durabilmeleri.”

Buna verdiği örneklerden biri Orhan Gencebay’ın ‘Batsın Bu Dünya – Remix 2003′ ve diğeri de Mirkelam’ın ‘Her Gece – 1995′ parçaları. Her iki parça da kendi tarzını gerçekten iyi yansıtıyor.

1967 İstanbul doğumlu İskender. Ünlü orkestra şefi Muhittin Paydaş’ın oğlu. Milli kaleci Cihat Arman ise onun annesinin babası. Yugoslav göçmeni olan diğer dede ise II Dünya savaşından sonra idam edilen bir Nazi subayı. Ve bunu “ilk defa Fikir Atölyesi’nde sana açıklıyorum” diyor.

Dedesinin bir Nazi subayı olduğunu 8 yıl önce babasını, akrabaları hakkında konuşturmaya zorladığı bir zamanda öğrenmiş. Oysa yedi yaşından beri İskender’in, kendisinin de anlam veremediği bir biçimde ilgisi olmuş Nazizm’i öğrenmeye karşı. “Şimdi” diyor “anladım artık merakımın nedenini ve rahatladım.”

Kısaca “canilik organizasyonu” olarak tanımlıyor o dönemi. Bu hayatta öğrendiğimiz, bildiğimiz herşeyin dışında. Planlı organizasyonların nasıl dehşet verici sonuçlara varabileceğini araştırıp öğrenmiş yıllarca. Artık eskisi kadar devam etmiyor bu merakı. Ve konuyu şu sözlerle kapıyor: “Ben de tabii ki gurur duyduğum bir dedeye sahip olmak isterdim.”

İnanması güç bir uzak dönem hafızası var. Nerdeyse 2 yaşından beri başından geçen önemli olayları hatırlayabiliyor. Bunu da ufakken (8-9 yaşlar) aldığı bir karara bağlıyor. Büyüklerin küçükleri hiç anlamadığını düşünüp “ben asla böyle olmayacağım” demiş.

İlkokula başladığı ilk günde şu sözleri kendi kendine mırıldandığını hatırlıyor: “Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak, bunu biliyorum. Kedilerle 2 saat sohbet edemeyeceğim artık.” O yılların acısını şimdi evinde çok severek beslediği iki kedisi ile çıkarıyor.

Babasının (Muhittin Paydaş ve Lordlar) orkestra provalarını evde yapmasından dolayı doğumundan beri müzikle iç içe. İlk enstrumanı üç yaşında davul olmuş. Öncesinde ise evdeki tüm tencere ve boya kutuları onun müzik aletleri!

Beş yaşında piyano dersleri almaya başlamış. Ve o yaşta “Büyük İskender” ismi ile şarkıcılığa başlıyor. Beş ve yedi yaşlarında çıkardığı iki 45′lik single’ı ve babasının orkestra şefliğinde Türkiye turnelerinde toplam 145 konseri var. O zamanki en büyük çocuk şarkıcı rakibi ise Şanar Yurdatapan’ın oğlu Arda Kardeş.

Dokuz yaşında sabahları ilkokula giderken, öğlenden sonraları da İstanbul Devlet Konservatuarı piyano bölümüne gitmeye başlamış. İşte ilk besteleri de bu dönemde gelmeye başlıyor İskender’in. 12 yaşına kadar okulda gördüğü klasik eğitim ve teori, evde babadan gördüğü modern müzik ve pratik ile birleşince ortaya zengin bir karışım çıkıyor.

Sonra ilginç bir karar alıyor ve evdekileri de ikna ederek konservatuarı bırakıyor. “Tunç, çok fazla yönlendirme var konservatuarda. Ben başkalarının parçalarını çalan iyi bir piyanist veya bir orkestra şefi olmak istemedim ki. Memur değil, üreten olmak istedim hep” diyor. Buna karar verdiğinde yaşı sadece 12.

13 yaşındayken de [ileride Taksim Meydanı'nda konser verme hayali ile] ilk rock grubunu kuruyor İskender Paydaş. Çaldığı enstruman davul. Kader birliği ettiği arkadaşı Tamer Özkan ile bundan sonra kurup dağıttıkları grup sayısını ise hatırlamıyor! Müzik yapıp para kazanmaya ise ilk kez 15 yaşında Avşa Otel’de başlıyor. Sözlerini yazıp bestelediği rock’n roll şarkısı ‘Küçük Hanım’ o yaz Avşa Adası’nın hiti oluyor.

Şişli Koleji’nde orta okulu, Kabataş Erkek Lisesi’nde de liseyi bitirmiş. Hep vasat bir öğrenci olmuş, çünkü gönlü hep müzikte. Sıra arkadaşı müzisyen Volkan Başaran ile derslerde sıkılınca veya kalacağını anlayınca hep öğretmenlerinin gönlünü alacak besteler yapıp söylemişler. Liseyi bitirene kadar işe yarayan bu yöntem üniversite yıllarında ise fayda etmemiş!

Zaten üniversiteyi de hep bir formalite olarak görüp, sadece soranlara “evet bir üniversiteye kaydım var” diyebilmek için İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Latin Dili Edebiyatı, sonrasında Antropoloji, sonrasında Felsefe, sonrasında Açık Öğretim İktisat’la devam eden yolculuğu diploma almadan da sonra ermiş.

1985 lise mezuniyetinden sonra 2 sene üniversite sınavlarına girmeyip çeşitli pavyon ve gece kulüplerinde çalarken 1986′da Kayahan‘la tanışıyor. Gerçek profesyonelliği Kayahan’ın klavyecisi olduğunda öğrendiğini söylüyor. Bu aynı zamanda Kayahan’a basit aranjmanlar yapmaya başladığı ilk yıllar da oluyor. 1988 yılında çıkan ‘Benim Şarkılarım’ albümündeki ‘Üsküdar’ın İncisi’ baştan sona aranjmanını yaptığı ilk şarkısı. 1990 yılında Eurovizyon Şarkı Yarışması’da Türkiye’yi temsil eden ‘Gözlerinin Hapsindeyim’de almış eline akordiyonu. Aldığımız sonuç pek parlak olmasa da, Türkiye adına sahne almanın heyecanını tadtığı farklı bir deneyim olmuş bu.

Kendi babasının yurtdışında yaşaması ve çok az görüşmeleri belki de İskender’in Kayahan’ı bir “baba figürü” olarak görmesindeki en önemli etken. Halen de başı sıkıştığında aradığı ilk kişi o oluyormuş. “Sahne performansı ve müzik kariyerimde bir senede çok hızlı bir yükseliş yaptıysam bunda Kayahan’ın rolü çok büyüktür” diyor.

Ciddi bir popülerite yakaladığı ‘Yemin Ettim’ şarkısı da dahil çok sayıda şarkısında birlikte çalışıyor Kayahan’la. En son 15 Mart’da piyasaya çıkan ‘Biricik’ albümündeki (tek parça dışında) tüm şarkıların aranjörü olmuş.

1986′dan beri yakın arkadaşı olan Fergan Mirkelam‘ın da önemli bir yeri var İskender’in hayatında. Kayahan dışında, Mirkelam ile de sayısız konser ve festivallerde sahne almış. Ya davulcu, ya da klavyeci kimliği ile.

2005 yılında kurduğu ve halen devam eden 12 kişilik İskender Paydaş Orkestrası’nın hem şefi, hem de klavyecisi. Kanal D’deki TürkStar yarışmasından, Ajda Pekkan ve Nazan Öncel’e kadar birçok sanatçının konserlerinde orkestra olmuşlar.

Türkiye’de birlikte çalışmadığı ünlü bir sanatçı sanırım yok. O listelerken, ben not alırken yorulduğum listede aranjörlük şapkasıyla Kayahan, Nilüfer, Nazan Öncel, Harun Kolçak, Aşkın Nur Yengi, Ajda Pekkan, Suat Suna, Kibariye, Orhan Gencebay, Sertap Erener, Ege, Asya, Mustafa Sandal, Levent Yüksel, Mazhar Fuat Özkan (MFÖ) gibi isimler var.

Prodüktör ve Müzik Yönetmenliği yaptıkları arasında ise Mirkelam, Şebnem Ferah, Emre Altuğ, Ajda Pekkan ve Aşkın Nur Yengi var. Yapımcı kimliği ile Kurban, Mezdeke ve İlker Çalışkan… Istanbul for Aficionados, Hırsız Var ve Şaşkın filmlerinin film müziğini; İmkansız Aşk, Ümit Milli ve Ah Bir Polis Olsam dizilerin de film müziklerini yapan hep İskender Paydaş. (Konuşurken atladığımız birçok ismin olabileceği endişesini de gördüm gözlerinde.)

İskender Paydaş’ın son işi ise Nisan başında ‘Kardan Adam’ albümü ile piyasaya tanıştıracağı yeni pop sanatçısı İlker Çalışkan. Kurban’dan sonra, yani 8 yıl aradan sonra ‘yapımcı’ olarak çıkarttığı ilk albüm olacak bu. “Keyfimce bir albüm yapmak istedim ve bunu da İlker’le yaptık” diyor.

1993-2000 yılları arasında, Türkiye’nin Quincy Jones’u olarak gördüğü besteci ve aranjör Atilla Özdemiroğlu’nun kızı Yaprak Özdemiroğlu ile evli kalmış. Şimdi ise söz yazarı ve besteci İsra Ömürlü ile çok keyifli bir birlikteliği var.

Bu sıralar yepyeni heyecanlar için kalbi atıyor İskender’in. Artık daha az aranjman yapıp yepyeni projeler yapmak niyetinde. Daha önce denenmemiş, kendi üretiminde sınırları zorlayıcı işler olsun istiyor.

Bir tanesi (2008 ikinci yarısında) görsel, ışık ve dans ağırlıklı, farklı kültürlerden beslenip üreteceği sahne gösterileri ve albümler. Diğer projesi ise bu yaz çekilecek olan ABD-Türkiye ortak yapımı olacak ‘Kahraman Şerif’ filminin müzikleri.

Bu düşünce sistemi ile solo kariyerine daha fazla ağırlık verecek gibi duruyor.

Şimdi geldi sıra İskender’in bizim 20 soruya verdiği cevaplara. Hatta yaptığımız bu keyifli sohbetin şerefine ona ilave 5 soru daha sordum.

İşte verdiği cevaplar:

1. Herhangi bir kişinin en favori insanı mısın? Neden?

Tolga Kılıç. Benimle beraber çalışan, çok iyi bir eğitim ve kariyeri olan bir piyanist. Bunu bana Tolga söylemedi ancak aranjman ve kompozisyon becerilerimden dolayı olduğu düşünüyorum.

Müziği yapma nedenlerimin en başında böyle kendini ispatlamış müzisyenlerin beni sessizce en favori görmelerini sağlayabilmek yatıyor.

2. Şu anda yaptığın işin dışında (hayattaki tüm işler kanuni olsaydı) ne iş yapmak isterdin?

Aynen yaptığım işte kalır, hiçbir bedeli olmayan konserler ve albümler yapmak isterdim. Masrafı olmayacağı için de (herşey legal ya madem, parayı buluyoruz bir şekilde!) yaratıcılığımda para sınırı kalmaz, izleyiciler de istedikleri gibi dinlerdi yapacaklarımı :)

3. Yalan söylemenin sence uygun olduğu durumlar nelerdir? Beyaz yalan söyler misin, ne söylersin?

Yalan söylemenin uygun olduğu durum yok bence. Ancak doğruyu saklamanın uygun olduğu durumlar var. Mesela bence güzel olmayan bir kadının “beni güzel buluyor musun?” sorusuna; “ben senin ruhuna aşığım” cevabı vermek gibi.

4. En son “… özelliğinden dolayı senle gurur duyuyorum” lafını kime söyledin? Hangi özellikti o?

Bunu dediğim insanlar oldu ancak hangi özelliklerinden dolayı dediğimi hatırlamıyorum. Ve şimdi açıkcası bundan dolayı da rahatsız oldum. Çünkü çevremde gurur duyduğum işler yapan çok sayıda kişi var.

5. Aynı lafı en son sen ne zaman duydun? Hangi özelliğindi göklere çıkartılan?

Ajda Pekkan ile çalışırken onu kendi kararı ile bırakan ilk orkestra şefi olduğum için diğer müzisyen arkadaşlar benimle gurur duyduklarını söylemişlerdi.

6. Yaşayamadığın için pişmanlık duyduğun ne var?

Bir müzik grubunun uzun yıllar parçası olamamak. Hep grup müziği yapmak istedim ancak hep yalnız kaldım.

Bir de, bir haftadan daha uzunca bir süre “bugün günlerden ne” sorusunu soracak kadar günleri karıştırmayı beceremedim. Bunu yapabildiğimde yaşadığımı daha çok hissediyorum.

7. Lisedeki takma adın neydi? Adını sevmiş miydin?

İki tane vardı; İsko ve İskoç.

Sevmiştim, hala da kullananlar var esasında. Mesela Mazhar Alanson İskoç derken, Sertap Erener İsko der. İşin ilginç yanı, benim takma adlarımı bilmeyenler de, benimle samimi olduklarında bana kendi buldukları isim ya İsko ya da İskoç oluyor hala.

Tek istisna Kayahan; o bana “Aleksandır” der.

8. Bir okul yaptırsan adını ne koyarsın? Neden?

Hiç düşünmemiştim. İsim koyma konusunda hep zorlanmışımdır ancak tek bildiğim kendi ismim olmayacağı.

9. Ulaşamadığın biri ile tanışıp sohbet etme olanağın olsaydı bu kim olurdu? Ondan neler öğrenmek isterdin?

Quincy Jones.

O kadar çok şey öğrenmek isterdim ki ondan. Ancak en önemlisi; bu kadar insancıl ve yumuşak bir karaktere sahipken, nasıl insanları kanının son damlasına kadar çalıştırabildiğini sorardım ona. Çünkü onunla çalışan herkes kendi limitlerini sonuna kadar zorlamaya isteyerek razı oluyorlar. Üstelik Quincy Jones bunu 20′li yaşlarından beri başarabiliyor.

10. Yaptığı işte mutlu ve aynı zamanda başarılı olan birisini tanıyor musun? Onu örnek olarak alıyor musun?

Tolga Tezsevin. SMS.Net’in ortaklarından. Gerçi daha son bir aydır samimi olduk ama hobimizi işimiz haline getirmişiz ikimiz de. Son 1.5 yıldır da müzik yapımcılığı yapıyor. Herkesin kaçtığı bir işe girdi, çok severek yapıyor ve şimdi de çok başarılı. Hatta yanılmıyorsam sms işinden daha yoğun bununla ilgileniyor şimdi.

11. Hiç kimsenin göremediği bir özelliğin var mı? Varsa neden bugüne kadar gizli kaldı?

Astronomi ve Nazi Almanya tarihi ile yakından ilgili olduğumu çok az kişi bilir. Özellikle gizlemedim ama nedense öyle kaldı. Kendimi geliştirdiğim, dünya görüşümü zengileştiren, öğrenirken keyif aldığım konular bunlar.

12. Seni en çok ne kızdırıyor? Bu kızgınlıkla baş edebiliyor musun? Edemiyorsan, neden?

Kendimi beklentiye sokup, bu beklentinin olmaması çok kızdırıyor. Tam olarak baş edebildiğimi de söyleyemem. Ciddiye aldığım her işimde beklentilerim de yüksek oluyor. Bunun doğal olarak en çok zararı da kendime oluyor.

Quincy işte bunu çok iyi becerebiliyor!

13. Bugüne kadar yaşadığın en büyük hayal kırıklığın ne? Tekrar yaşama ihtimalin var mı?

Mirkelam ile başladığımız grup müziğinin bir yılda sonlanması…

14. Hangi markalar sinirlerini bozuyor? Neden?

Seksi ön plana çıkaran tanıtımlar yapan markalar. Mesela Magnum gibi. Oysa lezzeti çok güzel bu dondurmanın.

Bir de insanlar arasında sınıf farkı yaratan markalar. Markayı hatırlamıyorum ama bir açık hava reklamı vardı uçakta geçen… First Class yolculara yapılan servis gösterilip şöyle deniyordu: “Hayat bir yolculuksa yeriniz en önde olmalı.”

15. Hangi markalara tutkunsun?

- Moog. Dünyada synthesizer’ı bulan Robert Moog’un eşsiz klavye markası.
- Rupert Newe. Dünyada ilk ve en iyi kayıt mikserini yapan adamın kendi adına yarattığı markası.
- Apple. Steve Jobs’dan dolayı.

Bu üç adam da kendi işlerinde yaptıkları yeniliklerle dünyayı değiştirmiş, sonra kendi şirketlerinden kovulmuş ve benzer yıllarda yine kendi şirketlerine geri dönmüş efsanevi kişiler.

16. On sene sonraki hayatında bugünden farklı neler olacak?

Otuzdokuz yaşında gelecek korkusu olan biri olarak sık sık sorarım bunu kendime. Müzikal kariyer olarak hala net bir hedefim yok, itiraf ediyorum! Ancak denizlerde daha çok vakit geçirmek istediğimi biliyorum.

17. Seni benzer yaştaki, benzer işi yapan, benzer konumdaki kişilerden farklı kılan ne var?

Her bir şarkıyı “savaşa gider gibi ele almakla,” söylemek isteyipte söyleyemediğim bazı şeyleri seslere katmak arasında kendimce bir denge oluşturduğumdan bir farkım olduğunu düşünüyorum.

18. Yakın bir arkadaşın kanunsuz bir iş yapsa polisi arar mısın?

Aramam. Zarar verdiği kendinden başka bir insan yoksa, durumdan kurtulması için de yardımcı olurum.

19. Hangi filmdeki hangi karakterin hayatının senin hayatın olmasını isterdin?

En sevdiğim filmler trajedi kökenli olduğu için oradaki kahramanlardan biri olmak istemezdim.

20. Bir film yapmaya karar versen adı ve konusu ne olurdu?

“Hayallerin Senin Peşinden Koşsun.” Keşf edilmemiş bir yeteneğin yaptıklarıyla hiç planlamadan bir başarıya ulaşması; plan yapanlar tarafından başarısızlığa uğratılması; işine olan aşkından dolayı, yine plansız, başarıyı yakalaması.

Bence; Yetenekli plansızlık, yeteneksiz planlılığı yener!

20 Soruluk Söyleşiler’de (bazı soruların yerine) eklemeyi düşündüğüm [yeni] 5 soruyu da sordum İsko’ya:

1. Bugün hayatının son günü olsaydı; normalde bugün yapacağın şeylerden hangilerini yapmaz, yerine neler yapardın?

Bir yelkenli ile denize açılır, teknede sevdiklerime (onları neden sevdiğimi, ne kadar sevdiğimi anlatan) mektuplar yazardım. Sonrasında da rüzgar ve dalgaların sesini dinlemeye bırakırdım kendimi.

2. Geride nasıl bir miras bırakmak istersin?

Yaptığım müziklerdeki benim bile bilmediğim gizemin, benden sonra da insanların keşf etmeye devam etmesini isterdim.

3. Hangi durumda (faaliyetler, yerler, kişiler) en doğal olarak kendin oluyorsun?

Deniz üzerindeyken… Sarp tepelerde yürürken… İçimdeki 12 yaşındaki çocuğun bolca ortaya çıktığı anlar oluyor onlar.

4. Hayatında olmazsa olmaz tek şey ne?

Hayal gücüm.

5. Bir havyan olsan ne olurdun?

Yunus… Geçen sene bir yunusla tanıştım. Çok mutluydu. Ben de öyle…

***

Böylece bir söyleşimizi daha bitirdik.

Eğer varsa vaktiniz, aşağıda yine İskender’in aranjmanını yaptığı Kayahan’ın bir parçası daha var.

Bizi hayata tutkuyla bağlayacak nice hikayelere, kalın sevgiyle…

Karikatür, illüstrasyon ve animasyon çalışmalarının hepsini ekibiyle birlikte kağıt kaleme hiç dokunmadan bilgisayar ortamında oluşturan Varol, çeşitli üniversitelerde Bilgisayar-internet ve mizah üzerine seminerler verirken, “Ekonomist” ve “Capital” dergilerinin karikatüristliğini ve illüstratörlüğünü yapmaya devam ediyor.

Fakat onun asıl tutkusu Grafi2000 karakterleri, Koca Kafalar ve Grafi2000.com

1968 doğumlu Varol 5 yaşından beri çiziyor. O yaşlardaki aşkı da Pembe Panter. 11 yaşına geldiğinde ise bir defter dolusu ürettiği çizgi romanlarını ablalarına satmaya çalışıyor. Ablasını ikna etmek için de defterin içine sakız ve gofret gibi hediyeler koyarmış. İlk profesyonel çizimini ise ortaokul yıllarında Milliyet Kardeş eki için yapmış.

1980 öncesi solcuların kurtarılmış bölgesi sayılan İzmir Gültepe’de büyümüş, daha çok eve kapanıp çizgi romanlar yaparak geçmiş çocukluğu. Gültepe Ortaokulu’ndan sonra İzmir Atatürk Lisesi.

İzmir’de insanlar çok iç içe, komşuluk ilişkileri sıcak, o açıdan çok insan gözlemledim. İzmir’de insanlar güleçtir, ben de genelde gülerim, öyle yetiştim. İstanbul’da alışık olunmayan bir durum; İzmir’de sokakta insanlar birbirlerinin gözünün içine gülümseyerek bakar. İzmir’in kızları biraz da bu yüzden güzeldir derler…

Yönetmen Çağan Irmak’ın “Babam ve Oğlum” ile yakaladığı başarıda bence Ege’de büyümesinin payı büyük.

Liseden sonra “mimarlık gibidir herhalde, birşeyler çizerim” diye yazdığı İTÜ İnşaat Mühendisliğini kazanıyor. Seçtiği bölümün çizimden çok matematik ağırlıklı olmasına aldırış etmeden 4 senede (yıl 1989) mezun oluyor Varol. Harçlığını ise kazandığı karikatür yarışmalarından çıkarıyor.

Kazandığı inşaat master’ını bırakıp İstanbul Üniversitesi para banka bölümünde master’ını yapmış. Sonra Beyazıt Öztürk (Beyaz) bir gün Eskişehir’e okulunun bitirme sınavına giderken, Varol da Beyaz’ın arabasına atlayıp Anadolu Üniversitesi’ne gitmiş. Amacı oradaki animasyon bölümünde doktora yapmak. Yaptığı işleri çok beğenmelerine rağmen başka bir bölümden doktora kabul etmedileri için yatmış doktara planı. Bir sene sonra kanun değişip okul Varol’u geri çağırınca bu sefer de artık onun gidecek durumu kalmamış.

O kadar çok matematik okumak onun analitik düşünme biçimine çok katkı sağlamış; şimdilerde ise en çok animasyon yaparken işine yarıyor. “Matematik bence hayatta lazım olan birşey, hayatın kendisi bir matematik problemi degil mi üstadım!” diyor.

Penguen Dergisi’nde Komikaze köşesini yapan ve aynı zamanda derginin sahiplerinden karikatürist Erdil Yaşaroğlu‘nun kuzeni Varol. Erdil‘e de karikatürü İstanbul’a ilk geldiği okul yıllarında onun evinde kalırken bulaştırmış.

Okul sonrası İzmir’deyken, Ekonomist Dergisi çizerlerinden ve “çalışma disiplini ve televizyon dünyası hakkında ondan çok şey öğrendim, gerçekten ileriyi gören birisidir” dediği Cihat Hazardağlı’nın bir telefonu ile hayatı değişmiş.

Cihat’ın dergiden ayrılmak zorunda kalması ve yerine Varol’u önermesiyle İstanbul’a temelli yerleşmiş Varol. Daha sonra Cihat Hazardağlı’nın ürettiği “Plastip Show” programına destek vermeye başlamış. Burak Akkul ve Erdil Yaşaroğlu’nu da katıp VEB Mizah Yazarı Grubu’nu kurmuşlar. İlerleyen aylarda aralarına Murat Dişli ve Rauf Olcay’ın da gelmesiyle MR. VEB oluşmuş ve birlikte Beyaz Show, Alkışlar, Cem Özer Show, Televizyon Çocuğu ve Çılgın Bediş gibi bir çok tv programının formatında ve senaryo yazılımında etkin gorev almışlar.

Varol Yaşaroğlu ve arkadaşlarının Türkiye’de ilk kez hayata soktuklarına bakın:

- 1995 yılında Türkiye’de ilk kez grafik tablet ile bilgisayar ortamında çizdiği karikatürleri Ekonomist ve Capital dergilerinde yayınlanmış. Yine aynı yıl dijital ortamda çizdiği bu karikatürleri Ortaköy’deki evinden BBS protokolü ile İkitelli’deki Ekonomist ve Capital dergilerine yollayarak, Türkiye’de ‘Home Office’ çalışan, tablet ve BBS’yi kullanan ilk karikatürist olmuş.

- 1999′da kurduğu, bugün aylık 1.5 milyonun üzerinde ziyaretçi çeken Grafi2000.com Türkiye’de ilk kez karikatürlerin Flash animasyon olarak yayınlandığı site olmuş. İnteraktif-internet-içerik reklamları da bir ilk. ‘Delete-Extra’ internetteki ilk Türk Flash animasyon reklamı olmuş.

- 1999 yılında Türkiye’de ilk kez Flash animasyonların ‘Broadcast’ kalitesinde TV ekranlarında yayınlanabileceğini göstermiş: ‘Grafiler’ adlı Flash animasyonlar Kanal D’deki ‘Alkışlar’ adlı kültür sanat programında yayınlanmış.

- Kanal D’de yayımlanan ‘Grafi2000.comedy’ programını Türkiye’de ve dünyadaki ilk “Bilgisayar dünyası ile mizah dünyasını birleştiren” özgün bir format. Bu programa konuk olan Cem Yılmaz, Beyaz, Okan Bayülgen, Ata Demirer, Mazhar Alanson ve Özlem Tekin gibi birçok ünlü sanatçı bilgisayar oyunu kahramanı haline getirilip, Grafi2000.com’da yayınlanan Flash tabanlı bilgisayar oyunları ile Grafi2000.comedy arasında interaktif bir ilişki kurulmasına önayak olmuş. Özel Radyo ve Televizyon Yayıncıları Derneği tarafından yapılan halk oylamasında Grafi2000.comedy, 2004 yılının “En iyi eğlence programı” seçilmiş.

- Başka bir ilk; ‘Flash Animasyon Yarışmaları.’ Dereceye giren gençler de daha sonra profesyonel çalışma ortamlarında uyguladıkları Flash animasyonlar ile medya dünyasında büyük başarılara imza atmışlar.

- Türkiye’de ilk kez uygulanan Flash tabanlı video chat’in dışında, Grafi2000-Bana Özel projesi ile izleyiciler 2001 senesinde Grafi2000.com’daki beğendikleri animasyonlarda başrol oynamışlar.

- Yüksek izlenme oranları yakalayan ilk Türk çizgi film dizisi ‘Pembe&Mavi‘ (Kanal D) Türkiye’de ilk kez ‘Sanal ortamda’ yapılan bir çalışmanın sonucu.

- Animasyonu, seslendirmesi, çekimi, efekleri ve prodüksiyonu ile oluşturulan 1.5-2 dakikalık kısa “Koca Kafalar” filmleri, bugünlerde Kanal D’nin dışında, YouTube’da da yayınlandığında yüzbinler tarafından izleniyor. Nihat Doğan-Dale, Tarkan-Fidayda, Cakkıdı, Pop-Star, Martix 1-2 ve Ahmet Çakar işte bu ünlü videolar arasında sayabileceklerimiz.

Görsel Medya’da konu olup Koca Kafalar’ın kafalarını sokmakdıkları alan yok gibi. Koca Kafalar o kadar çok seviliyor ki, birçok ünlü sanatçı Varol’u arayıp onların da içinde yeraldığı Koca Kafalar’ı yapmalarını rica ediyor.

“1999 senesinden beri hayallerimiz doğrultusunda işler üretiyoruz.” diyor ve devam ediyor Varol:

“O seneden beri internetin ve gelişen medya araçlarının izleyici kitlelerinin beğenilerinde büyük değişimlere yol açacağını savunuyorduk. Bugün bunun sonuçlarını görüyoruz.

Şu anda youtube.com sitesinin yayınladığı amatör videoları biz Grafi2000.com’un ‘Popcorn’ adlı bölümünde 1999 senesinden beri zaten yayınlıyorduk. İzleciler bu bölüme yıllardır ilginç, komik videolar yolluyorlardı.

Biz medyadaki değişik çevrelere geleceğe yönelik çalışmaların nasıl olması gerektiğine dair bir çok önerilerde de bulunduk. Ama bu öneriler hep geç algılandı. Çünkü Türkiye’de hüküm süren genel anlayış şudur: “Bak yabancılar yapmış, hadi biz de yapalım!” Halbuki antenlerimizi biraz olsun yaratıcı insanlarımıza çevirebilirsek Türkiye’de özellikle görsel medya sektöründe çok ilginç gelişmeler yaşanabilir.

İşin en can alıcı noktalarından birisi de şudur: Grafi2000.com‘da en çok izlenen videolar ne amatör videolardır ne de fanların çeşitli yayınlardan kaydedip gönderdikleri videolardır… Grafi2000.com’da en çok izlenen videolar: Koca Kafalar‘dır.

Esprileri üzerine çok düşünülen, çok emek harcanan yüzdeyüz Türk yapımı ve formatına sahip Koca Kafalar. Türk televizyonlarında insanların bu tür ilgisini çekebilecek, internette bu denli çok dolaşan, kısa ve neredeyse bir reklam kalitesi ve esprisinde çalışmaların başka örneği yok. Bu tür örneklerin çoğalmasını ümit ediyoruz. Çünkü veriler gösteriyor ki internet sitelerinden interaktif televizyonlara, 3. Nesil cep telefonlarından i-pod’lara görsel medyanın geleceği bu yönde ilerleyecek.

Çok değer verdiğim iki yaratıcı insan Berk Tokay ve Vural Yaşaroğlu ile Koca Kafalar ve diğer tüm projelerimizi hayata geçirmek beni çok çok mutlu ediyor.” diyor ve ekliyor;

“Kendi yarattığımız hayal dünyasında her şeyi değiştirmek mümkün.”

Eski eşi Fatoş Yaşaroğlu Bozoğuz ile birlikte 10 yıl önce yarattıkları “Grafiler” yüzünden kafası da ağrıyor bu aralar Varol’un. GSM Operatörü Avea ve onların reklam ajansı Young & Rubicam / Reklamevi ile davalık. Avea’nın son dönem reklamlarında kullandığı “Gibigibiler” karakterlerin Grafiler’e olan benzerliği gerçekten şaşkınlık verecek seviyede.

Bakın bakalım aşağıdaki resimlere, siz bir fark görebilecek misiniz?

Bu davanın sonuçlarının sadece Türkiye’de değil, dünyada yaratıcılığa, özgün fikre ve telif haklarına örnek teşkil edeceğini düşünüyorum. Mahkeme devam ettiği için bu konuya şimdilik daha fazla yer vermeyelim, ancak konu medyada yer almaya devam ediyor.

Yeni bir şeyler yaratmayı çok seven Varol’un aklı fikri, değişikler yaratıp, farkındalık oluşturmakta. Sinemayı, çizgi romanları çok seviyor. Ortaköy’de sahilde çay içip denizi izlediğinde, çok sevdiği bir çizgiroman dizisinin internetten sipariş verdiği cildi eline geçtiğinde, roka salatası yediğinde, sevdiği kıza sımsıkı sarıldığında, kardeşi ve ailesini düşündüğünde, çalışma arkadaşlarıyla yeni bir şey yaratıp uyguladıklarında dünyanın en mutlu insanı oluyor.

Şimdi de sıra Varol Yaşaroğlu’nun Fikir Atölyesi’deki 20 Soruluk Söyleşiler’imize verdiği cevaplarda:

Seçilen yer de Amerika, Avusturalya veya Avrupa’da bir ülke değil; Uganda!

“Uganda… Orası nesli tükenmek üzere olan 530 gorilin yuvasından ibaret bir yer değil… ‘Param yok’ dediğim için sınırdan vize parası vermeden geçtiğim, ilk kez AIDS’li bir kadına sarıldığım, kavanozda çilek reçeli sanıp yediğim şeyin, aslında içine karınca girmiş koyu renkli bir bal olduğunu öğrendiğim, doğal parkın ortasında etrafta ne hayvanlar olduğunu anlayamadan yolda kaldığım, yağmur ormanlarında 6 erkek ve ben 30 kilometre yürüdüğüm, 7 ay yağmur yağmasına ve her tarafın yemyeşil olmasına rağmen parasızlıktan bir barajın bile yapılmadığı ve bu yüzden elektrik ve suyun olmadığı, beni kendilerinden biriymiş gibi misafir eden bir ailenin yanında kaldığım, o sefalete rağmen hediyelere boğulduğum, saçımı ellemelerine izin verdiğimde gözleri yuvalarından fırlayan insanlarla tanıştığım, binlerce yarasası ve pitonu olan mağaralarında dolaştığım, su aygırlarının çıkardığı homurtuları dinleyerek uyuduğum bir yer!

Büyülü bir yer! Sadece insani gereksinimlerini karşılamaya çalışmaktan kötülüğe, ikiyüzlülüğe, entrikaya vakit bulamayan, hayatta kalmaya çalışan insanların ülkesi…” diyor o Uganda için.

O, yaşamını artık Uganda’da sürdüren Meltem Yaşar; 20 Soruluk Söyleşiler’de yeni konuğumuz.

Çekirge kovalayan, kurbağa yakalayan, yılanlardan çekinmeyen, kertenkele eğiten, kısacası hayvansever bir çocukmuş Meltem. Tahta parçaların altına sabun sürüp ormanda yokuşlardan aşağı kaymaya, bütün gün derede gavur balığı* ve türk balığı* yakalamaya – ve sonrasında geri bırakmaya -, çamurdan koltuk takımı yapmaya, güzellik mi çirkinlik mi oynamaya, salıncakta sallanmaya ve popo üstü düşmeye, koruk terletmeye, böğürtlen ararken kaybolmaya, kayaların üzerindeki kına gibi renk veren yosunları bulup onları taş ve tükürükle sıyışrarak avucuma kına yakmaya, dut çırpmaya** ise hala çok meraklı o. 57 yıldır günlük tutan bir babanın altıncı çocuğu.

Meltem kendi ağzından gavur balığı, Türk balığı ve dut çırpma macerasını anlatmış:

*gavur balığı: kurbağa yavrusu topaçlar oluyor, bi balık bi kurbağa olmaları nedeniyle ne oldukları belli olmadığından onlara gavur balığı denirdi. Oysa Türk balığı öyle miydi? Hep aynı zerafet içinde büyür adam gibi balık olurdu. Hem topaç balığı kurbağa olmaya hazırlanan ve büyüyen koca kafasını taşıyamadığından bi garip bi hantal yüzerdi. Türk balığı ise artistik patinajcılar gibi hep narin, hep kararlı bi stille yüzerdi.

**dut ağacına çıkarsın, dutlar olgun olmalı ama, aşağıda bi grup komşu, abi, abla da bi çarşaf, bi örtü ne varsa gerip beklerler, sen de başlarsın dalın üstünde zıplamaya, olgun dutlar patır patır düşer örtünün üstüne, iyi tutunmazsan sen de düşersin, ağzın yüzün dağılır.

Anadolu Lisesi’nden sonra ODTÜ İİBF Kamu Yönetimi’nde okumuş, British Council’den burslu Galler Üniversitesi’nde Bankacılık, Muhasebe ve Ekonomi masterı yapmış. Pamukbank’ta 6 yıl Mali Kontrol Bölümü’nde, Advantage Card’da 4 yıl Bütçe ve MIS Bölümü’nde, Turkcell’de 3 yıl Stratejik Planlama Bölümü’nde çalışmış. Ama en çok 20 yaşındayken Bodrum’da bir teknede miço olarak çalıştığı işini sevmiş!

Şimdi Uganda’da.

Herşey bundan 15 yıl önce “Sisteki Goriller” filmini izlemesiyle başlamış. ODTÜ’de öğrenci o zamanlar. Keyifli geçecek gibi duran bir akşam öğrenci evinde izlenen o filmin 15 yıl sonra onu nerelere götüreceğini kestirmenin mümkün olmadığı karlı bir Ankara akşamı? Bundan sonrasını Meltem’den dinleyelim:

“Film başladı, bilmeyenler için; Film Ruanda’nın balta girmemiş volkanik dağlarının eteğinde sislerin arasında yaşayan soyları tükenmek üzere olan dağ gorilleri ile hayatının 20 yılını onları korumaya, izlemeye, davranış biçimlerini incelemeye adamış ve bunu hayatıyla ödemiş bir kadın, Dian Fossey arasında geçiyor.

Diyeceksiniz ki belgesel tadında güzel bir film olsa gerek? Doğru, belgesel tadında ama insan zulmünün karşısında masum doğanın çaresizliğinin boyutlarına isyan ettiren, dağ gorillerinin tüy kaplı ve insanin tüylerini diken diken eden o dev cüsseden beklenmeyen yumuşak bakışlarına hayran bırakan ve canıyla da ödese kararlı ve gerçekten seven bir insanin neler yapabileceğini gösteren, bugün benim Uganda`da yaşamama neden olan film?

Film, mutluluk ve nefret sahneleri arasında giderken ben de ya heyecan ve mutluluktan, ya da dehşet ve üzüntüden bayağı bir gözyaşı döktüm o gece?

Yıllar sonra Turkcell’de çalışırken bi baktım takvimin kırmızı günleri ard arda sıralanmış masamdan bana bakıyorlar? Bayram tatili! Ne de güzel kırmızı kırmızı günler! İnternette bir iki dakikalık gezinme neticesinde karar verildi: Uganda’ya ve Rwanda’ya goril trekking yapmaya gidiyorum. Gittim, hayatımın en güzel tatilini yaptım, geri geldim İstanbul’a. Ama aklım oralarda kaldı. Uganda’dayken beraber safari yaptığım Emmanuel ve firmanin sahibi İtalyan turizmci – ki kendisi de Londra’daki Deloitte & Touche’da danışman olarak çalışıyordu – beni Uganda’ya dönmeye ve orda beraber iş kurmaya ikna etmeleri 7-8 ay sürdü.

Şimdi biliyorum ki iş ve şartlar çok riskli… Taşı toprağı altın değil ki Uganda’nın… Baktım ki eğer toplayıp iki valiz gidip bu firsatı değerlendirmezsem, ömür boyu pişman olacağım ve bir gün torunlarımı dizimde hoplatırken, ‘Var ya, ben gençken Uganda’yi çok sevmiştim, böyle böyle bi iş firsatı vardı ama ben çok korktum, gitmedim’ diyeceğim en fazla… Oysa şimdi anlatabileceğim hikayelerin ve başıma gelenlerin haddi hesabi yok.

Haaa, bir de Sinan Yaman’in bir workshop’una katılmıştım. Özlü sözler edebilenlerden masallar söylemeyi sever kendisi, ben de dinlemeyi. Dedi ki; ‘Bana benden başka engel yoktur.’ Dedi ki; ‘Yapmadığın atışların tamamını kaçırırsın’. Dedi ki bana; ‘Sen deli misin?’ vermek üzere olduğum Uganda’ya gitme kararını duyunca… Ama bi kez diyeceklerini de demiş bulundu. Sabah sınıfta başlayıp sabaha karşı kamp ateşi başında devam eden o workshop’ta herkes hayallerini anlatıyordu sırasıyla. Ben kararımı artık vermiştim; ‘Afrika’da yaşamak istiyorum’ dedim.”

Workshop’tan 1 ay sonra 1 Ağustos 2005′te, doğum gününde istifa edip Turkcell’deki işinden Uganda’ya geri gitti Meltem. (Hatırlıyorum o günü, benim de Turkcell’de çalıştığım zamanlardı. Rastlantı, Barış Akkiriş, dünya gezgini, o da aynı gün istifa etmişti Turkcell’den.)

Önce bir turizm firmasında çalışmış, şimdi ise bir export firmasında çalışıyor. Birleşmiş Milletler gibi de bir işyeri var: İzlandalı, Rus, İngiliz, İrlandalı, Güney Afrika Cumhuriyeti, Ugandalı, ne ararsanız var diyor ofiste ve şöyle özetliyor: “Bir Turkish Delight eksikti, onu da tamamladılar!”

Düzenli olarak güncelleyemese de yaşadıklarını kaleme aldığı keyifli bir blogu var Meltem’in: “Sisteki Goriller, Pigmelerle Dans ve AIDSli Yetimler.”

“Burda hayat çok yavaş… Alışmam çok zaman aldı, ilk 8 ay yine geceli gündüzlü çalıştım. Sonra baktım ki herkesin günü 24 saat ama benim zamanım kalmıyor. İş için görüşmem gereken bir Ugandalı bana bir gün kolumdaki afili saate bakıp dedi ki ‘saatin çok güzelmiş, ama Muzunguların – beyaz adam demek – saati, Afrikalıların vakti var.’ Öyle bi dank etti ki kafama. Avrupa düzenimi Afrika`ya taşıyacaktıysam ne diye geldim ben buralara dedim kendi kendime…” diyor.

Artık hiç bir işi aksatmayacak şekilde gündüzleri çalışıyor, akşam beşte çıkıp eve gidip köpekleriyle oynuyor biraz, bahçesinde oyalanıyor biraz… Sonra spora gidiyor. Peşinden arkadaşlarıyla buluşuyor, saatlerce konuşup (ama kolundaki saate bakmadan!) kaş göz arasında geçen İstanbul yıllarının acısını telafi etmeye çalışıyor. Mesela annesi ameliyat olurken, mesela en yakın arkadaşı doğum yaparken ya da en basitinden Guns’n Roses konser verirken çalışmak zorunda olduğu yılların acısını… 19:00-20:00′de çıktığında bile part-time çalışıyormuş gibi suçlu hissettiği yılların acısını…

Meltem artık Swahili dilinde ‘yavaş yavaş’ anlamına gelen ‘Pole pole‘ diyor kendine…

20 Soruluk Söyleşiler’imizde Meltem Yaşar’ın verdiği samimi ve ilginç cevapları için burayı tıklayın.

Michael Jordan felsefesinin, geçimini yaratıcılığı ile kazanan profesyonellere uyarlaması da oturup ‘fikir üstüne fikir bulmak’ demek. Yani ilk bulduğun fikirle yetinme, ikincisiyle yetinme, üçüncüsüyle de yetinme. Belki onuncu fikrinde yakalarsın, belki yirmincide.

‘Daha iyi fikrin’ peşini bırakmayan başarılı yaratıcılardan biri 20 Soruluk Söyleşiler‘de konuğumuz: Yüzlerce reklam kampanyasına imza atan, Rafineri’nin kurucu ortağı ve yaratıcı yönetmeni Murat Çetintürk.

“Bir fikri daha o fikri düşündüğümü bile bilmeden bilgisayara yazdığım çok olmuştur” diyor Murat. Yazarken bir his gelir, sonra bakarım, ‘aa acayip bir fikir bu’ derim. Ses getiren birçok reklamımız işte bu şekilde çıkmıştır.”

“Konuyu biraz açsan?” diyince devam ediyor, belli ki bu konuda çok idmanlı, “Fikir arayana gelir. Bu konuda Goethe’nin de güzel bir lafı var: “İlham perisinin gelmesini bekliyorsan, yarı yola kadar git.” Yani çalış.

Çalışmanın bir garantisi yoktur, yani çalıştığın halde dişe dokunur bir şey bulamayabilirsin. Birçok insan için bu, çalışmaya başlamanın karşısındaki en büyük engel. Ya çalışsam da hiç bir şey bulamazsam korkusuyla (ki bu korku da egoyla çok yakından ilişkili) çalışmaya bile başlamıyoruz. Bunca yıldır bu işi yapan bir insan olarak şunu söyleyebilirim, gerçekten farklı bir şey yapmanın tek yolu çok çalışmaktır.”

Tamam, ama her şey orada da bitmiyor. Hatta orada sadece başlıyor. Reklam büyük bir takım oyunu. Yani reklam yaratıcısının iyi bir fikir bulması da başarıyı garantilemiyor, her şeyin denk gitmesi gerekiyor. Neyse ki, böyle gittiği zamanlar da var, o zamanlarda ortaya çıkan kampanyalar da.

Oluşumunda bulunduğu en sevdiği kampanyayı sorduğumuzda Murat seçim yapmakta bayağı bir zorlanıyor.

“Bosch’un güven kampanyasının hayatımdaki yeri apayrıdır, ‘insanların güvenini kaybetmektense para kaybetmeyi tercih ederim’ lafı bir dönem Türkiye’nin gündemine oturmuştu. Shubuo teaser ve lansman kampanyalarını da çok severim. Takside, sokakta, markette insanların shubuo, shubuo, shubuo müziğini mırıldanmalarını duymak çok zevkliydi. Profilo’nun Aziz Üstel’li filmini de çok severim, Aziz bey gibi gerçek bir centilmenle tanışma imkanı verdiği için de… ‘Hürriyet hürriyettir’ filmini her seyredişimde hala heyecanlandırır beni. Lassa fabrikasında işçilerle çektiğimiz Impetus Sport filmleri Türkiye’de çok az yapılabilen bir gerçekçilik içerdikleri için çok sevdiğim işlerden. Özgü Namal’lı Axess kampanyası da bu büyüklükte bir markanın müşterileriyle kurduğu ilişkinin tonunu değiştirmesi bakımından çok önemli bulduğum bir kampanyamız. Ha bir de Maximum kartın Zuzu filmi unutulmazlardandır, o kadar çok insanın sevgilisine zuzu diye seslendiğini duydum ki… İnsanların en özeline reklam yoluyla girmenin çok acayip bir yanı var.”

Murat’ı sevdiği kampanyalar konusunda zor da olsa susturduktan sonra, biraz da bu işlere nasıl bulaştığını anlamaya çalıştım:

Murat Çetintürk 1968 doğumlu. İstanbul Erkek Lisesi ve Boğaziçi Üniversitesi (kimya mühendisliğinden atılma!) İş İdaresi bölümü mezunu. İlk kez ciddi anlamda burada okurken reklam denilen şeyle karşılaşmış. “Reklamda filmler vardı, yaratıcılık vardı. Kendimi reklamlar düşünürken buldum ve acayip keyif aldım bu işten. Çok sonra ünlü bir reklam yaratıcısının bu iş için “üstünüzde kıyafetleriniz varken yapabileceğiniz en zevkli şey” dediğini okudum bir yerde. Kişisel olarak yüzde yüz katıldığım bir laf değil, eminim dalga sörfü yapmak çok daha zevklidir ama iş olarak baktığınızda yapılabilecek en zevkli işlerden biri olduğunu söyleyebilirim.”

İlk çalıştığı ajans Kalemler. Sonra Alice/BBDO’da 8 yıl, rpm/radar’da 4 ay. Oradan sonra dağılana kadar Total’de çalışmış. Sonra Total’den birlikte ayrıldığı arkadaşlarıyla da Rafineri‘yi kurmuşlar. Ağustos 2001′den beridir Rafineri?nin Yaratıcı Yönetmeni ve ortağı.

Üniversitenin son yıllarında başladığı film senaryosunu gerçi hiç bitirememiş ancak son yıllarda denizi yeniden hatırlayıp, yelkene merak salmayı ihmal etmemiş. “Yoğun iş hayatında gece gündüz çalışırken durabildiğim anlarda ki bu sık olmazdı, etraftaki hiçbir şey hitap etmezdi bana. Meğer aradığım şey denizdeymiş” diyor şimdi.

20 Soruluk Söyleşiler‘de Murat Çetintürk’ün verdiği keyifli cevaplar burada.

Hatta 50 bin YTL veren çıkar mı? Açık artırmanın olduğu sayfa üç gün içinde 85 bin ziyaretçi çeker mi?

Ve bu daha sonra da gazetelerde, radyolarda ve internette gündem olur mu?

Olur. Hem de nasıl…

10 gün önce Bilkent Üniversitesi İşletme Fakültesi’nde okuyan bir öğrenciden mail aldım. Şunları söylüyordu;

“Bir gün kendi kendime, kendim için nasıl bir fark yaratabilirim, bunu nasıl ispatlayabilirim diye düşündüm. Amacım sadece ileride CV‘me yazabilecegim birşey yapmaktı. Mülakatlarda ‘Neden sizinle calışalım?’, ‘Yaratıcı mısınız?’ gibi sorulara cevap verecek bir şeyleri yine üniversite hayatımda yaptıklarımla göstermek istedim.

Ve aklıma ‘kullanılmış bir tangayı’ satışa çıkarmak geldi. Daha önce Türkiye’de yapılmamış birşeydi ve ünlü olmayan birinin tangasına hazırladığım pazarlama stratejisiyle ilgi çekebilir miyim diye düşündüm.”

Mail’inin geri kalan kısmında da bu stratejinin ileride hedeflediği faydayı sağlayacak biçimde şekillendirilmesi konusunda akıl danışıyordu.

Mütevazi yaklaşımı, samimiyeti ve tabii daha önemlisi “fark yaratma” odaklı düşünce şekli hoşuma gittiği için konuşmaya başladık. Beni en çok etkileyen yanı ise – fikirlerini sadece etrafta konuşmak yerine – uygulama cesareti göstermiş olmasıydı. Hem de henüz daha sadece 21 yaşında olmasına rağmen.

Daha sonra tanıdıkça gördüm ki; bu genç adamın beyninin çalışma şekli, yaratıcılığı, cesareti ve girişimci ruhu herkese ilham verecek türden. O zaman bu paylaşılmalıydı; ben de öyle yapmaya karar verdim.

Düşünce şekli ve yaptıklarıyla hayatında fark yaratmış kişileri konuk etmeye çalıştığım 20 Soruluk Söyleşiler‘de onun da yer alması doğal bir sonuç oldu.

Olası önyargıların geleceğini olumsuz etkilemesinden çekindiği için açık ismi yerine ‘PG’yi kullanıyor. Pazarlama adına yaratıcılığını test ettiği bu projenin, ahlak ve etik anlamda yanlış anlaşılma ve suistimal edilme riski var gerçekten. Az sayıda da olsa çıkan bazı yorumlar bu yönde olmuş bile. Ayrıca “Böylesi daha keyifli” diyor. “Bazı tanıdıklarım gelip bana ‘ya duydun mu tanga olayını?’ diye anlatıyor. Onları dinlerken ve hiç bilmiyormuşçasına sorular sorarken çok eğleniyorum. Daha bilgece geliyor gizli kalmak”. (Peki neden ‘PG’? İsminin baş harfleri olmadığını söyleyebilirim!)

Google’dan masumane bir tanga fotoğrafı… İçinde çok ironi taşıyan bir ilan metni… İmajı yanlışta olsa ilgi uyandıracak ve insanların dikkatini çekecek bir şey… “Üniversite öğrencilerinin yaptıkları dikkat çekiyor, o zaman onu kullanmak lazım…” diyor PG: “Kendi üniversitemin o dışarıdaki paralı tikiler imajı bu iş için çok uygundu. Herkes içerideki öğrencilerin çok paralı, servetini ortaya saçan, gerizekalı ordusu ve kızlarının ise hepsinin güzel olduğunu düşünüyor ama sonuçta hepsi yanlış. Ben de bunu alıp, popüler ve seksi ama parasını bitirmiş bir kızın tangasını satarak okuma yakarışı haline getirdim. Hani eskilerin ‘seni okutmak için gömleğimi bile satarım’ sözünü aldım ‘okumak için tangamı satıyorum’ modeline getirdim.

Ama yetmezdi, kendisi hakkında konuşulmasını sağlayacak bir kaç şey daha koymalıydım. Bu biraz da abartı olmalıydı, o yüzden giyilmiş halde kargoya verilmeli ve şu sıcak yaz günlerinde absürd bir şekilde iki gün giyilmeliydi”.

Bu şekilde ilan metnini hazırlamış ve özellikle de bunu erkek iç çamaşırı reyonuna koymuş. GittiGidiyor‘da açık artırma fiyatını “31 YTL”den açarak espri anlayışını da bizlerle paylaşmış! Kulaktan kulağa olması için ise ince eleyip sık dokumuş.

Reklam stratejisi için de “MSNden sadece bir arkadaşa ‘bak bir forumda ne buldum’ diye ilan sayfasının url’sini yolladım. Onun başkalarına yayacağını adım gibi biliyordum. Daha sonra ise çok az kişinin girdiği bir forum sayfasına ‘Bakın ilginç bir şey buldum’ diye ilanı post ettim.”

Bundan sonra da “sabah ola hayrola” diyerek gidip uyumuş. Ertesi sabahı ise şöyle anlatıyor: “Sabah uyandım, ilk iş olarak ilan sayfasına baktım. İlan sayfasına 10 bin küsür kişi bakmıştı ve verilen fiyat 100 YTL idi. Fiyat azar azar ama sürekli artıyordu ve dakikada 500 insan sayfaya bakıyordu. Ekşi Sözlük’ü açar açmaz sol frame’de “Bilkentliden kullanılmış tanga” başlığında bu konu hakkında harıl harıl entry girildiğini de gördüm. Bir anda düşündüğüm şey olmuş, kendi kendisinin reklamını yapar hale gelmişti ilan. Ben duyurmak için hiç uğraşmadım.”

Sonra bir sürü forumda bu konunun tartışıldığını görmüş ve fark etmiş ki bu ilan bir şeye de çok iyi dikkat çekmiş: “Cinsel açlığa!”

Evet, cinsellik ilgi çeker ama burada cinsellikten öte şeyler var. Ortada en çok satan tüm gazetelerin arka kapağında gördüğümüz seksi kız resmi yok, ancak bu ülkedeki fetişistleri de unutmamak gerek.

Yine de, satıcısının kız olduğundan bile emin olunmayan tangaya bu kadar talep olması ilginç. Fiyat birkaç saat içinde ciddi bir teklif olan 1.250 YTL‘yi buluyor. O zamana kadar talep eden kişi sayısı 32. Ondan sonra ise birkaç kişinin 50 bin YTL teklif vermesiyle iş çığırından çıkıyor ve site açık artırmayı durdurma kararı alıyor. Açık artırmanın durdurulmasına rağmen ilk üç günde 85 bin ziyaretçi incelemiş ilan sayfasını. Bu arada medyada patladı olay. Bazı okuyucular olayı dejenere olmakla suçlarlarken bazıları da yaratıcı bulmuştu.

Şimdi bundan sonrasının planını hazırlamış. Erkek olduğunu ilk günden beridir açıklamak aklındaymış. Ama ilanın etkili olması için Hürriyet’te çıkacak habere kadar saklamış erkek olduğunu. “Bu sırada her yerden röportaj teklifleri geliyordu; onlara erkek olduğumu açıklayınca daha da ilgilerini çekti” diyor. Zaten erkek olduğu öğrenilince bu olayın bir kat daha ilgi çekeceğini ve hafızalarda daha çok yer edeceğini planlamış. Sonrasında Esquire ve Hürriyet gazetesiyle anlaşmış. İsim ve yüz çıkmadan röportaj verme konusunda anlaşmışlar.

Bu arada bunun sürekliliğini sağlamak için bir yöntem düşünmüş: “Evet bu tarz şeyler ilgi çeker ve kendinden bahsettirir. Ama ben bunu başından beridir bir pazarlama projesi olarak düşündüğüm için bunu sadece burada bırakamazdım. Yani bu tarz haberler sabun köpüğü gibidir ve hemen unutulur. Bana göre pazarlama dikkat çektiği halde bunu satışlara yansıtmıyorsa, o kadar başarılı değildir. O yüzden tangayı değil ama başka bir şeyi satışa dönüştürebilir miyim diye düşündüm. Para kazanmak ya da ucuz yoldan köşeyi dönmek gibi bir gayem yoktu. Sadece bunu da iyi yönetebildiğimi kanıtlamak istedim” diyor.

“Ne kadar kopya olsa da aklıma ilk olarak Alex’in yaptığı piksel satışı geldi. Burada şu noktada kendi öz eleştirimi yaparak daha yaratıcı bir şey bulabilirdim diye düşünüyorum. Ama insanlar o zaman bu ilanı da para kazanmak için verdiğimi sanacaklardı. Fakat bu aslında bir kabiliyet testinden başka bir şey değil. O yüzden sadece pazarlamanın satışa dönüşmüş halini de göstermesi ve kanıtlaması açısından kare satışı mantıklıydı. Beklediğim kadar da satış oldu ve bu pazarlama-satış olayını kanıtlamaya yetti. Zaten kopya bir siteyle daha fazlasının kazanılmayacağını biliyordum.”

Cinsel açlık konusuna dönüyor tekrar: “Garip olan; ben Türkiye’de hep halı altına süpürülen bir şeyi de açığa çıkardım. Bir tanga parçasına 1.250 YTL teklif etmek ne demek! Hadi onu geçelim, site açık artırmayı durduktan sonra insanlar site üstünden mesajlarla tangaya talip olmaya devam etti. Hatta bazıları ahlaksız tekliflerle bile geldi. Hani cidden niyetiniz tanga satmak olsa orada alacak çok aç insan var. Sonuçta bir tanga nedir ki?! Acınacak halde hepsi” diyor.

Blog‘unda da bunlardan bahsederken bu tanga ilanını bir “tangalı mor inek” olarak görüyor. Bunun dejenere olmakla alakası olmadığını da söylüyor: “Televizyonda ve bir çok yerde zaten bu imajların birbirine kaynaşması olan bir şey. Tarkan’a kola içirmekten veya seksi bir kıza dondurma yalatmaktan farkı yok bunun.”

Şimdi gelin; çıkış amacı “fark yaratma” konusunda kendini sınamak ve aynı zamanda mezun olduğunda, özgeçmişine okurken gerçekleştirdiği yaratıcı projelerini yazabilmek olan bu 21 yaşındaki öğrencinin ‘tanga’dan çıkardığı pazarlama derslerini kendi ağzından dinleyelim:

• İçinde cinsellik taşıyan herşey ilgi çeker. Bu bir bez parçası bile olsa, çağrışımı yetiyor.
• Kulaktan kulağa iletişim stratejisini baştan belirleyip yönetmek önemli. Yapılan iş kendi başına arkadaş sohbetlerine girebilmeli.
• İnternet; fikirlerin virus gibi yayılmasını sağlayan en hızlı buluş.
• Üniversite öğrencilerinin yaptıkları herhangi bir kişinin yaptığından daha fazla dikkat çekebiliyor.
• Ürünün içinde ironiler taşıması kendisinden bahsedilmesi için bulunmaz bir nimet.
  Ürün veya pazarlama stratejisi insanların kendi hayat görüşlerini, ahlak anlayışlarını, ideallerini dışarı vurmalarını sağlayacak bir zemin sağlarsa daha çok dikkat çekiyor.
• Taklitler orjinalleri yaşatır. Tanga ilanından sonra buna benzer bir sürü ilan çıktı ama hiç biri tam manasıyla bakılmadı, konuşulmadı.
• Gizem her zaman ilgi çeker. Eğer o ilanı gerçekte bir kız verseydi ve tüm cesaretiyle resmini oraya koysaydı aynı düzeyde ilgi göremezdi. Çünkü o tangayı satanı hayal eden kişiler kesinlikle hayallerinin kadınını gözlerinin önüne getiriyorlar.
• Gittigidiyor sitesi kesinlikle fırsatları değerlendirme kapasitesine sahip değil. Satışı durdurmaktan ziyade satışı çok yüksek paralar vererek engellemeye çalışanları durdursaydı, hem daha çok dikkat çeker hem de kendi isminden daha çok bahsettirirdi. Şimdi televizyon reklamlarında onca ürünün içinde bir tanga fotoğrafı olsa, onlar için daha faydalı olur.
• Forward mesajların gücüne inanmak gerek. İnsanlar arkadaşlarından gelen bu tarz mesajları daha ilgiyle ve fikri satın alarak okuyor.

İşte bunlar 21 yaşındaki bir öğrencinin bu sınavdan aldığı dersler.

Türkiye’de yaşı ve deneyimleriyle kendisinden kat ve kat daha fazla profesyonel pazarlama uzmanlarının, yöneticilerinin, girişimcilerin, hatta danışmanların durup şu sorulara kendileri için cevap aramaları gerekli.

Ben 21 yaşında; henüz okurken;

• Derslerde istenen hayali projelerin dışında hayata geçirdiğim neler oldu?
  Kendi geleceğimi yine kendim yönetebilmek adına neler yaptım?
• ‘Benzerlerimden farklıyım’ söylemini ne kadar söylem ötesine taşıyabildim?
• Öngörü, stratejik düşünme, planlama, risk alma, uygulama alanlarında nasıl bir düşünce sistemine sahiptim?

Hatta; geçtim o yaşları; bugün bile sahip olduğum yaş, deneyim, konum ve yetki olarak bu alanlarda neredeyim?

Şimdi sıra 20 Soruluk Söyleşimizde.

İşte PG’nin verdiği cevaplar:

Türkiye’de bir ilke imza atan kitabını tavsiye ettik, uyguladığı tanıtım stratejisini pazarlamacılara örnek gösterdik.

Belki de en önemlisi; yenilikçi ve öncü fikirlerini hayata geçirmesini alkışladık.

Altı Üstü Tasarım blogunun yazarı Mehmet Doğan 20 Soruluk Söyleşiler‘de yedinci konuğumuz.

13 Haziran 1973 tarihinde, bir devlet dairesinde (şimdi emekli) çalışan anne ile muhasebeci bir babanın oğlu olarak dünyaya gelmiş Mehmet. 2 yaşındayken ailesi Ordu’ya yerleşmiş, 18 yaşına kadar da Ordu’da yaşamış, okumuş, büyümüş. Sonra üniversite; Hacettepe İktisat.

İktisat konusunda çok bilgili olmadığından beklentisi de yokmuş önceleri. Ancak ondaki yaratacılığın dışarı çıkmasına izin vermeyince nefret etmiş iktisat’dan, bir beden küçük gelmiş ona.

İktisatın insan bilimi olmadığını düşünüyor: “Birçok teori, insan davranışlarının sabit olduğunu varsayıyor. Ya da her tüketicinin aynı motifler ile hareket ettiği kavramıyla yola çıkıyor. En azından bana öğretilen iktisat buydu.” Ekonometri’de zorlanınca hocası Celal Küçüker’e mezun olduğunda iktisatcı olmayacağı sözü verince hocası da dersi geçmesine izin veriyor. Şimdi “Celal hocama verdiğim sözü tutuyorum” diyor!.

Radyo programcılığı, TV komedi program sunuculuğu, satış elemanlığı gibi denemelerden sonra Web dünyasına girişi bir tesadüf sonucu olmuş.

Eşi Jennifer yaz aylarında Kanada’ya gittiğinde onunla en ucuz konuşmanın yolunun email olduğunu keşif edince ilk internet bağlantısını almış ve aşık olmuş internet ve web sayfalarına. Yıl 1996. “O dönemde zaten kendilerine web tasarımcı diyenlerin sayısı bir elin parmağını geçmiyordu. Ben de başkalarının koduna bakarak öğrendim bu işi.”

Türkiye’de yaşarken, Ankara’da tanışmış eşiyle. Jennifer o sıralarda TED Koleji’nde öğretmen. Birkaç sene sonra da evlenmişler. Türkiye’de bir müddet yaşadıktan sonra çocuk sahibi olmaya karar verdiklerinde, eşinin hamilelik deneyimini Kanada’da yaşamak istemesiyle yeni bir sayfa açmışlar hayatlarında. 8 yıldır da Kanada’da. Jayda ve Aliya isminde iki muhteşem kız çocuğuna babalık yapıyor.

Kanada Halifax’da orta ve büyük ölçekli 3 ayrı şirkette calıştıktan sonra Fredericton’a yerleşmiş. Şimdi New Brunswick Üniversitesi’nin Bilgi İşlem Bölümünde Kullanılabilirlik Uzmanı olarak görev yapıyor. Aynı zamanda da ders veriyor.

Bir nevi antropolog’a benzetiyor kullanabilirlik uzmanlığı işini. Çünkü işinin büyük kısmı kullanıcılar ile konuşmak ve onları izlemek ile geçiyor.

“Örneğin Üniversite’de bir araştırma için birkaç gün boyunca bir benzinci de insanların arabalarına benzini nasıl koyduğunu izledim. Sıkıcı gibi görünse de optimal çözümü bulmak yaratıcı olmayı gerektiriyor.”

Bir ürünün kullanıcılar tarafından nasıl anlaşıldığını, kullanıldığını ve en optimal çözümün nasıl olacağını bulmak ve tasarımcı ekibe vermek Mehmet’in işi.

“Test. Testing 1 2 3 4. Merhaba… Blog okyanusuna ben de bir damla olarak katılıyorum. Çoğu kişinin blog sahibi olması için nedenleri vardır. Benimkisi ise çok basit: Kızlarım… kendimle ilgili hikayeleri dinlemeye bayılıyor, bu sayede büyüdüklerinde okuyabilirler.” işte bunlar 2 Eylül 2003′de ingilizce olarak yazılmış Mehmet’in ilk blog satırları.

2004 Aralık’tan beri yazdığı Altı Üstü Tasarım‘da bugün geldiği nokta ise bambaşka.

2006′nın ilk beş ayında toplam 100 bin tekil ziyaretçi, 200 bin sayfa gösterimi. Sadece Mayıs rakamları 30 bin tekil ziyaretçi, 60 bin sayfa gösterimi. Ve süratle artan bir eğilimde. Bu ilgi, bırakın bir blogu, orta ölçekli bir çok şirketin web sitesi için bile sadece hoş bir hayal.

Neden yazdığını ve amacını ise şöyle dile getiriyor sitesinde:

“Çünkü… Türkiye’de bilişim teknolojilerinde bir standart yok. Birçok konu, tartışılmadan, sorunlar çözülmeden, diğer sorunlarını çözmüş, sorularını sormuş devletlerin kullandığı teknolojileri kullanıyoruz. Neyi nasıl kullanmamız gerektiğini öğrenip, bilişim teknolojileri sektörüne yönelik bir standart oluşturmamız gerekiyor. İşte, bu konuların tartışılabileceği bir alan yaratmak için yazıyorum.”

Yalın bir dil ve hayattan örneklerle hikayeleştirdiği hemen her yazısında, yenilikçiliğin ve yaratıcılığın izlerini görmeniz mümkün. Sıcak bir sohbet ortamı sunuyor blogunda. Üstelik çalıştığı iş alanı teknoloji ile doğrudan ilgili olmasına rağmen!

Mehmet’in, Bloglar Alemi‘nde Derin Sular ile yaptığı röportajdan: “Herkes, herkesin teknolojiyi anladığını sanıyor. TCP/IP, https, URL, link, RSS, blog gibi birçok terimi, herkesin ezbere bildiği gibi bir inanç var ki bu çok yanlış. Benim sitemde yapmaya çalıştığım şey, ‘şu anki bilgi’ ile ‘hedef bilgi’ arasındaki boşluğu kapatmak.

Ayrıca web herkesin kullandığı bir araç. Yani yazdıklarım yalnızca web tasarımcılarının ‘aa evet’ diyebileceği şeyler değil. Hepimiz internet kullanıcılarıyız ve benim yazdıklarımın hepsi ‘kullanıcı’ ile ilgili. Teknoloji umrumda değil.”

Jennifer’ın yıllar önce gittiği bir medyum, Mehmet’in ünlü bir polisiye roman yazarı olacağını söylemiş. Oysa o polisiye romanlardan nefret ediyor. Fakat medyumu kırmamak için kitap yazıyor! Kitap yayınlandı ve ismi “Teknoloji Kimin Umurunda.” Mehmet Doğan, Web tasarımı ve kullanıcı deneyimini teknik olmayan, roman tarzı yazılmış bir üslupla sunuyor okurlarına.

Kitap; Mehmet’in yüzden fazla özenle seçtiği kendi blog yazılarının (ve gelen yorumların) birbirine özen ve bir düzen ile iğnelenmiş, dikilmiş ve bir akış ve format içine sokulmuş hali. “Teknoloji Kimin Umurunda” Türkiye’de bir blogun kitap haline dönüştüğü ilk kitap. Teknolojiyi değil, kullanıcıyı yüceltiyor Mehmet.

1.100 adet olan ilk baskı nerdeyse tükenmiş bile. Alfa Yayıncılık kendi payına düşeni aldıktan sonra yazara kalan tüm telif geliri (deprem felaketinden dolayı) Kızılay‘a bağışlandı. 2. baskının gelirleri iPod yarışması ile okurlara, 3. baskının gelirleri de Türkiye’de gerçekten güzel işler çıkartan sosyal bir oluşum olan Bildirgeç‘e gidecek.

Her nekadar ekonomi okumuş olsa da ve her nekadar bugün teknoloji ile haşır neşir olsa da, bence Mehmet bir çok pazarlamacıyı imrendirecek işlere imza atıyor. Birçok kişinin kendi insiyatifi ile sitelerinde kitap hakkında pozitif yazılar yazması ve okurların gelişmelere karşı sürekli ilgili kalmasının sağlanması ilk baskının nasıl bu kadar kısa sürede bittiğine de açıklıyor. İnsanların kendi aralarında olumlu konuşmaları ve gönülden destek vermeleri ilkesine dayalı ağızdan ağıza iletişimin yönetimi konusunda kendini uzman gören pazarlamacıların mutlaka incelemesi gereken bir başarı hikayesi var ortada.

Mehmet Doğan burda durmuyor, o aldı bir kere hızını. 2 Haziran’da yeni bir projeye başladığını duyurdu sitesinde. Şimdilik (yine çok zeki bir strateji ile) sadece merak uyandırıyor. Tepkileri değerlendiriyor, ilginin boyutunu ölçüyor.

Bizim bu gerçekleştirdiğimiz 20 Soruluk Söyleşiler’imizde Mehmet bana sitesinde yazdığından daha fazlasını söyledi ve sizlerle paylaşmama da izin verdi. Dolayısıyla bakın, ben de artık bu zeki stratejinin bir parçası oldum (tabii ki diğer herkes gibi isteyerek ve daha önemlisi keyif alarak… İşte bu yüzden alkışlıyorum Mehmet’i.)

Gelelim “herkesin merak ediyorum” dediği bu 2. projeye.

Evet, bu da bir kitap projesi. İlk kitapta olduğu gibi; bu kitap da bir ilke adını yazacak. Mehmet Doğan ile birlikte kalemi ve bilgisi güçlü birbirinin yüzünü bile görmemiş toplam 5 blog yazarının bir araya gelip ortaklaşa yazdıkları bir kitap. Sanal ortam ve araçları kullanarak, sanal ortam ve araçları hakında yazılacak ortak bir eser olacak.

Geri kalanını Mehmet’ten dinleyelim:

“Bu kitap web, web tasarımı, kullanılabilirlik ve daha birçok önemli konuyu ayrıntılı bir şekilde, fakat Türkiye’de şimdiye kadar görmediğim çok ilginç bir formatta açıklayacak. Yazılar bloglarımızda daha önce yazılmış yazılar degil. Gerçekten çok ilginç bir proje olacak. Çalışmalar başladı bile ve herkes çok heyecanlı.”

Altı Üstü Tasarım‘ın dışında projede yer alacak diğer blog yazarları:

• Anafikir.com
• Cihan Salim
• Arda Kutsal
• e-Dünya

Şimdilik bildiklerim bu kadar.

Ancak, Off-line ve on-line’ın, okur katılımını (dolayısıyla satışları) teşvik edici, yaratıcı bir yöntemle birleştiğini görürsek de şaşırmayalım derim. Bu benim şahsi tahminim. (Esasında proje içindeki yazarların profillerine ve Mehmet’in ilk kitapta yaptıklarına bakarak bunu tahmin etmek çok da zor değil, ancak yine de açık kapı bırakmakta fayda var!).

Ses getireceğine canı gönülden inandığım bu yenilikçi projenin detaylarını ve gelişmeleri bundan sonra hep beraber yazarlarının kendi bloglarından takip edececeğiz.

Mehmet Nisan 2007′de 1 ay bedelli askerlik yapmak için gelecek Türkiye’ye. Eylül 2007′de de temelli dönüş planı var. İstanbul’da, bilgi yönetimi ve paylaşımı alanında çalışabileceği bir şirketle iş görüşmelerine şimdiden başlamış bile.

“Kendi işini kurmayı düşünmüyor musun?” soruma; “Ben memur çocuğuyum. Risk almayı kimse öğretmediği için sevmiyorum, başkasına çalışmak daha zevkli” diyor.

• Tunç: daha az riskli anlamında mı zevkli?
• Mehmet: evet :)
• Tunç: oysa daha girişimci bir algı uyandırıyorsun sitende?
• Mehmet: girişimci :) ben girişimciler için çalışıyorum, kendi kendime freelance iş aldığım çok oluyor ama kendi ofisimde sıkılırım ben.

Mehmet’in sahip olduğu bilgi ve deneyim ile ve daha önemlisi kendi değerleri ile yöneteceği bir şirketin önündeki fırsatları ve üreteceği sonuçları – Türkiye’ye yerleştiğinde – çok daha net göreceğinden eminim.

Konu değiştirip, kadınlara geliyoruz. Kadınların, erkeklerden çok daha karmaşık, akıllı ve üstün olduğunu anlayıp, çoktan kabul etmiş Mehmet.

“Kadınlar aynı anda birçok task’ı yerine getirebilir. Acılara dayanınıklığı erkeklere oranla daha yüksek. Daha olgun ve akılcı kararlar veriyor. Esasında gizli şekilde dünyayı yönetiyorlar. Zaten bu güç biz erkekleri korkutmuş ve bu nedenle birçok ülkede kaba kuvvet ile kadınların hakları elinden alınmış. Bizler biraz daha basitiz. Düşünce yapımız, davranışlarımız…”

Şu an kedisi var, daha önce de uzun yıllar köpek beslemiş (yani tam bir hayvan aşığı). Anlatmaya devam ediyor:

“Eğer karşılaştırmak gerekirse erkekler köpek, kadınlar kedi. (Ama şu gereksiz yere söylenen kediler nankördür hikayesi işin içine katılmadan). Köpeklerin duyguları heyecan, hareket, bazen kaba kuvvet, gereksiz sev beni motifi, kendine bakmaktan acizliği, kirli oluşu…

Kediler daha sofistike, eğer onlar birşeyi istemiyorlarsa kesinlikle yaptıramazsın, temizlerdir, sevilmeyi severler ama kendileri buna karar verir, kurnazdırlar. Ayrıca kediler kendilerine bakabilirler ve esasında kimseye ihtiyaçları yoktur.”

Bunları söylerken köpek düşmanı gibi algılanmaktan da çekiniyor: “Ben güçlü ve zayıf noktaları çıkarıyorum. Gerçek hayvanların özelliklerini haritalamıyorum. Esasında anlamak için kedi ve köpek sahibi olmak lazim.”

İki tane şirketten ağzını tutamadığı (alternatif bir iş bile bulmadan) ayrılmış. İş yerinde takım oyunculuğu, ahlak, dürüstlük ve açık sözlülük en değer verdiği kavramlar.

“Başarısız olsa bile herşeyi paylaşan patronlar için çalışmak hoşuma gider. ‘Evet Efendimci’ iş arkadaşlarından uzak dururum ve uzak durduğumu onlara belirtirim. Haksızlığa, kaydırmacılığa tahammülüm yok. Haksız yere verilen pozisyon ve promosyonlara dayanamıyorum. Bu kendim için değil. Ya da kendim hakkettiğim için degil. Eğer başkası bile hakkediyorsa onlar adına konuşur, kavga ederim (ederdim).”

Paranteze takılıp provoke ediyorum “artık etmiyor musun?”: “Biraz daha temkinli davranıyorum. Malum babayım ve bir takım sorumluluklarım var.” “Ağırlaşan sorumluluklar duruşundan az da olsa ödün vermeye mi zorluyor?” devam soruma ise Mehmet’in cevabı her zamanki gibi içten ve samimi: “kesinlikle.”

Giyecek veya tatil yerine, parasını sihirbazların kullandığı çeşitli kağıt oyunları ve aksiyon (Özellikle MacFarlane) oyuncakları koleksiyonuna yatırıyor.

En sevdiği müzik türü ise Hip-hop ve rap. Özellikle Türkçe olanlara bayılmasını “biraz arabesk olacak ama eğer gurbette yaşıyorsan, hip hopdaki sözler yaşadığım birçok seyi tanımlıyor” diye açıklıyor. Yener’in “Çöktü Gece” şarkısı en sevdiği parçalardan. Swollen Members ise en begendiği grup.

“İş yerinde benim ciddi, fazla duygusal olmayan ve organize olmayı çok seven birisi olarak bilirliler. Evde ise tam tersi: şakacı, çok duygusal (ağlamaktan utanmam) ve dağınık.” diyen Mehmet’in 20 Soruluk Söyleşiler’imizde verdiği cevaplar da birbirinden ilginç.

Edison’a hangi konuda yardımcı olmak isterdi, Nike markasına neden sinir oluyor, Ecstasy kullanmayan tasarımcıları işe almayan hangi ünlü girişimci ile tanışıp sohbet etmek isterdi, yakın bir arkadaşı kanunsuz bir iş yapsa polisi arar mı?…

İşte, 20 Soruluk Söyleşiler’de Mehmet Doğan’ın bunlar ve daha birçok konuda verdiği birbirinden renkli ve samimi cevaplar;

20 Soruluk Söyleşiler‘de altıncı konuğumuz Eylül Ataklı, gerçek ismiyle Gaye Ör.

Blog dünyasının Eylülce‘de pazarlama hakkında yazdığı samimi ve dobra yazılardan tanıdığı ve de çok sevdiği bir blogger, bir pazarlama aşığı…

Güncelleme (9 Ekim 2007): Gaye’nin son adresi: pangpeng

Küçüklüğünden beri yazıyor Gaye. Korku hikayeleri yazan birinden pazarlama üzerine yazılar yazan biri haline gelmiş. Okur sayısıyla paralel sorumluluklarının arttığının bilincinde ancak yazarken eğlenmekten de ödün vermiyor. Bunu zaten yazılarının içeriğinde anlıyorsunuz hemen.

Değişimi söylemlerin ötesinde yaşıyor ve keyfini çıkarıyor Gaye. 10 sene evvel kendi halinde korku hikayeleri yazan, tamamen simsiyah giyinen ve metal müzikten başka neredeyse hiç bir şey dinlemeği günlerini anlatırken gözleri parlıyor.

Gelecekteki hayatı için de çok heyecanlı. Bundan on yıl sonra durup şöyle diyeceğini düşünüyor; “oysaki bundan yaklaşık 10 sene evvel kendi halinde pazarlama yazıları yazan, iş kıyafetlerine boğulmuş, sabah 9-akşam 6 arasında işine gidip gelen bir kızcağızdım.” Bu kimilerinin bilgelik diye adlandırdığı, onun ise “süper” diye adlandırdığı bir şey.

Şimdi pazarlamayla ilgili keyifli yazılar yazıyor ancak Gaye’nin bu alandaki profesyonel iş deneyimi sadece 11 ay. Şu an özel bir şirkette Ürün Yöneticisi olarak çalışıyor. Ondan önce de bir danışmanlık şirketinde Proje Asistanı olarak çalışmış.

Armoni Mobilya’nın ilanlarında yazan “hayat bazen sayfalarca yazdıktan sonra nokta koyup, yeniden başlamaktır” sözünün kendi hayatı için de geçerli olduğunu söylüyor. “Garanti Ödeme Sistemleri’nde işe başlarken benim için öyle oldu. Kendimi uzun bir süre sudan çıkmış balık gibi hissettim. Kısa bir süre önceyse istem dışı bir nokta koymak zorunda kaldım hayatımın bir köşesine; diğer Eylülce’ye…

Bundan önce eylulce.blogspot.com adresinde Eylül Ataklı adıyla tıkır tıkır yazarken e-mail adresim kırıldı; sağa sola benimle ilgili ilginç e-mailler gönderildi ve blog’um da kırılır korkusuyla o adresteki sitemi kapattım. Elbette yazdığım yüzün üzerindeki yazının da yedeğini aldım. Hatta seçtiğim yazıları bir word dosyası altında toplayıp sitede yayınlayacağım. Ama yazma isteğim durdurulamaz olduğundan olsa gerek, bir aylık bir tatilin ardından, bu sefer WordPress’te yine Eylülce adı altında yeni bir blog sitesi açtım. Gerçekten sayfalarca yazdıktan sonra nokta koyup yeniden başladım…”

Gündemi zaman zaman meşgul eden internet dostluklarının cinayetle nasıl sonuçlandığı haberlerine veya “www” harfleri yan yana geldiğinde şeytanı nasıl temsil ettiği varsayımlarına olan kızgınlığını Mehmet Doğan’ın Altı Üstü Tasarım blog’unda “Ben Yapmadım, İnternet Yaptı” başlıklı yazısında dobra dobra dile getirmiş Eylül. Rahatsızlık duyanlara da bir önerisi var: “kapat bilgisayarı ve dışarıda çimenlerin üzerine yatmaya çık; çimen bulamazsan da korkma; arkadaşlarını bul onlarla takıl.”

Gaye ile konuşurken onu takip etmekte zorlanabilirsiniz. Sürekli konudan konuya atlaması belki de sohbetini renkli hale getiren en önemli özelliği. Kendi ifadeleriyle; içinde bir sürü zıtlığı barındıran (susadığı halde su almaya bile üşenip de aklına takılan bir rapor için gecenin bir yarısında kalkıp bilgisayarın başına oturabilen), hayal kurmayı seven (sadece hayal kurmak için yatağa girebilen), düşüncelerini suratından okuyabileceğiniz (sizi sevmiyorsa çok rahat anlarsınız), rahat (pijamalarıyla bakkala gidebilen), giderek hayattaki en büyük amacının anlamlı bir şekilde yaşamayı başarabilmek olduğunu düşünmeye başlayan biri o.

Özel bir kişi olduğuna da inanıyor, hem de sonuna kadar: “Çünkü dünya üzerindeki hiç kimse benim gibi değil; benimle aynı şeyleri düşünmüyor, sevmiyor, hayal etmiyor… Ve işte yine bu nedenle dünya üzerindeki herkesin özel olduğuna inanıyorum. Ve yine bu nedenle herkesin kendisine saygı duyması ve sevmesi gerektiğine inanıyorum.

Dünyayı değiştirebileceğime inanıyorum. Çünkü yine herkesin dünyayı değiştirebileceğine inanıyorum. Eğer dünyayı değiştiremiyorsak bu dünyayı değiştiremeyeceğimize inandığımızdandır. Çünkü beyinlerimiz yalanla gerçeği ayırt edemez. Kendimiz için ne düşünüyorsak beynimiz de o şekilde tepki verecek ve bizi o yolda yönlendirecektir.”

Aslında daldan dala atlayan biri olmasında aynı anda dört beş şeyi yapmasının büyük etkisi var; tıpkı aynı anda dört beş tane belli konuya odaklanmak gibi. Onlardan biri de varoluşumuz; senelerdir kafa yorduğunu söylüyor bunun üzerine ve devam ediyor: “Ancak bu neden yaşıyoruz gibilerinden bir sorgulama değil; mesela benim için çok önemli deyişler vardır; “herkes hak ettiğini alır”; “her şeyin bir bedeli vardır”; “her şeyde bir hayır” vardır gibi… Yaşadıkça da bunların gerçekleştiğini görmek kafamda garip soruların oluşmasına yol açıyor. Acaba tesadüf denilen bir şey var mı, yoksa karma gerçek mi?”

Eylülce’nin (Gaye Ör) 20 Soruluk Söyleşiler’imizde verdiği içten ve ilginç cevaplar:

20 Soruluk Söyleşiler‘deki konuğumuz Zeyno Günenç‘den bahsediyorum. ‘Gönenç’ soyadı ile yanlış bildiğimiz Zeyno Günenç.

Çok olmadı tanışmamız, ancak bende bıraktığı ilk intibası halen devam ediyor: sevecen, samimi ve içten.

Böyle samimi ve içten biri olmasını, işinden çok kendine önem vermesinden kaynaklandığını belirtiyor. “Özel hayatımı daha ön planda tutuyorum. Çünkü önce kendi iç huzurum ve mutluluğum geliyor. Öbür türlü kendimi kaybolmuş hissediyorum, merkezim şaşıyor!” diyor.

Zeyno ilkokul ikinci sınıfdayken annesinin zoruyla bale eğitimi almaya başlamış. Büyüdükçe de içinde büyümüş bale aşkı. Ancak tiyatro sınavını kazanıp sahne tozunu yutmaya başlayınca tiyatro daha ağır basmış. Bale gösterilerine gittiğinde duygusallaşması bu yüzden.

Diplomalı bir sanatçı Zeyno. Fakat diplomanın ‘sanatçı’ olabilme konusunda yeterli olmadığını düşünüyor. Mimar Sinan Devlet Konservatuvarı’nda aldığı tiyatro eğitiminin kuşkusuz şu anki seviyeye gelmesinde büyük bir yarar sağladığına inanıyor fakat esas eğitimin profesyonel sahneye adım attığı ilk gün başladığını da itiraf ediyor. “O sahneye çıkmadan önce ne kadar eğitim alırsan al, ne fayda!” diyor Zeyno.

Konservatuvardan mezun olduktan hemen sonra 3 yıl mecburi hizmetini Bursa Devlet Tiyatrosu’nda yapmış. Daha sonra istifa edip bir yıllığına Kanada Vancouver’a gitmiş. Birçok özel radyoda yapımcı sunucu olarak da çalışmış. Radyo Tek (Londra), Power Fm, Radio XL bunlardan bazıları.

Süheyl ve Behzat Uygur ile aynı sahneyi paylaştığı “Üç Salakşörler” adlı tiyatro oyunu ile 3 yıl boyunca tüm Türkiye’yi gezmiş Zeyno Günenç. Televizyondaki ilk işi de “Eyvah Kızım Büyüdü” olmuş. Daha sonra da herkesin bildiği “Çocuklar Duymasın” dizisiyle tüm Türkiye tarafından tanınmaya başlamış. “Bu dizi ‘Friends’ gibi yıllarca devam edecek bir nitelikteydi. Çünkü hayatın kendisini işliyordu. Benim için gerçekten çok özel yeri var. Çünkü Türkiye beni o diziyle tanıdı ve sevdi” diyor.

Zeyno dizinin bitmesine çok üzüldüğünü, hayatının büyük bir bölümünü kapladığını ve ondan sonra belli bir boşluğun oluştuğunu söylüyor ama, o boşluğu doldurmakta hiç zorlanmıyor; “Tiyatroyu özlemişim. Bu sayede tiyatroya dönüş yapabildim”.

Zeyno Günenç, Sezai Aydın, Şencan Güleryüz, Gamze Özçelik ve Fatma Murat ile birlikte, yönetmenliğini Ali Hürol’un yaptığı “Seni Seviyorum” isimli oyunu sergiliyorlar bugünlerde. Herkes rolünü iyi oynuyor, ancak Sezai Aydın ve Zeyno’nun performansları ek övgüyü hak ediyor.

Biz erkeklerin (genelde) çok kolay “seni seviyorum” diyemiyor olmamız İngiliz oyun yazarı William Douglas Home‘un bu oyunu yazmasına neden olmuş 1968′de. Oyunun orijinal adı “The Secretary Bird”. Oyun ismini Afrika’nın güneyinde yaşayan uzun bacaklı bir kuş adından almış; Sekreter Kuşu. Oyunda kuş sekreteri Gamze Özçelik canlandırıyor; bu da onun ilk tiyatro deneyimi. Başından geçen dramatik talihsizliğe rağmen çok güçlü ve moralliydi sahnede. Çok çalışarak umarım kalıcı olur tiyatroda.

Bakın Zeyno gelecekten neler bekliyor: “Şu an istediğim noktadayım, çünkü hep seçtigim şeyleri yaptım. Hayat da seçimlerden ibaret değil mi? Bundan sonra ise tiyatronun yanında bir de sinema filminde oynamayı istiyorum. Özellikle Yavuz Turgul’un veya Uğur Yücel’in yeni çekeceği bir film… Gerçekci, oyunculuk edaları olmayan, gerçekten var olan anlar gibi hisssedebileceğim işler yapmak istiyorum. Sahnede veya sinemada ‘yaratıklar’ değil, ‘insanlar’ gördüğüm filmleri ve oyunları seviyorum.”

“Kendini en zayıf hissettiğin, aynı zamanda da en güçlü olduğun yerdir tiyatro.” demiş bir röportajında. Hayatın kendisi bir tiyatro değil mi zaten Zeyno?

İşte Zeyno Günenç’in 20 Soruluk Söyleşiler’de verdiği cevaplar:

İşte 20 Soruluk Söyleşiler‘de dördüncü konuğumuz Haşmet Babaoğlu‘nun bugüne kadar bende bıraktığı izler.

NTV’deki 90 Dakika‘da parmaklarını yukarı kaldırmış “Bir dakika! Buraya dikkat!” derken; TV8′deki Yaşamdan Dakikalar‘da Hıncal Uluç, Sunay Akın ve Nebil Özgentürk ile birlikte samimi muhabetlerin arasında ve Vatan Gazetesi’ndeki köşe yazılarında görüyoruz bolca Haşmet’i.

Medyada şımarık zenginlerin ‘açlara’ bu kadar çok ‘gıda’ malzemesi olmasına takık bu aralar. Zenginliği paranın aldığı bir rahatlık olarak görüyor ve “Babası Hilton olmayan ‘arıza’ kadınlardan ne haber?” diye soruyor:

“Başkalarının gözünde bütün ‘arızaları’nı meşru gösterecek kadar güçlü, üstün ve ‘yabancı’ olabilmeyi, o rahatlığı elde etme imkânını verir zenginlik. Yoksullar hayatlarında bir kez dağıtsa, hemen bir kenara yazılır, mimlenir. Bedelini ödemek bazen bir ömür sürer. Zengineyse eğlencedir bu! Hele güçlü zenginlerin oğullarında, kızlarında ‘arıza’lı davranışlar süs gibi görünür, öyle algılanır. Toplumsal kanatların bu kadar hesapçı, içtenliksiz ve alçak bir özelliği vardır. Ve zenginlik, gerektiğinde o kanaatleri satın alabilmektir…” ve soruyor Paris Hilton ve bezerlerini hayallerinde yaşatan delikanlılara “Siz, babası otel zincirinin varisi, kendisi rantiye olmayan ‘arıza’ kadınları sevip beğenmeye cesaretiniz var mı, onu söyleyin.”

1955 doğumlu Haşmet Babaoğlu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji mezunu. Aynı okulun İktisat Fakültesi Siyaset Sosyoloji’de yüksek lisans yapmış. Ancak gerçek lisansı okul sonrası işsiz güçsüz geçirdiği 9 yıllık “serserilik” döneminde yapmış. Hayatı ve insanları işte bu dönemde tanımış doyasıya. Seksenli yıllardaki bu serserilik döneminde cebine giren üç beş kuruş da ansiklopedilerine yazdığı teliflerden gelmiş.

Sonra bir tesadüf sonucu ve süpriz bir kararla gazeteciliğe başlamış Nokta Dergisi’nde. İlk futbol yazılarını yazdığı Yeni Yüzyıl Gazetesi’nin kuruluşundan kapanışına kadar içinde olmuş. Yeni Binyıl’daki yayın koordinatörlüğü ve köşe yazarlığını Sabah takip etmiş. Şimdi Vatan’da; 8 yıldır da NTV’nin 90 Dakika’sı devam ediyor.

Sevginin ağırlığını ölçmeye yönelik teşebbüsleri de var Haşmet’in:

“Nasıl oluyor da, seni seviyorumlar bir süre sonra ve iç burkucu biçimde beni boğuyorsuna dönüşüveriyor? Uzun ve acıklı bir hikaye.. Ama şurasını olsun söylemeliyim; Sevmek ağırdır. Uykuları kaçırır, uyanıklığı sarhoşluğa çevirir… Oysa modern insan her şey hafif olsun istiyor, sevmek bile !… Mümkünse sadece sevilmek istiyor. Ancak ayrılık acısı çökünce, terk edilince, özlem ateşiyle yanınca farkediyor ki, seviyormuş… Ancak o zaman farkediyor ki, vakit hiç de iyi geçmiyor!”

Haşmet’in sihirli kelimesi “özlem”. Aşk’ın tarifini de yine onunla yapıyor; “aşk özlemektir, hep bir aradayken bile garip biçimde özlem duygusunun sürmesidir.”

Yazdığı “Herkes Birbirine Sevgi Herkese Karşı”, “Bekle Beni Gelmeyeceğim”, “Rüyalarını Ver Bana” ve “Haydi Kıralım Hayallerimizi” kitaplarında açıyor bizlere yüreğinin ve beyninin derinliklerini.

İnsanın duruşunun nasıl olduğundan ziyade diğer insanlara karşı duruşun nasıl olduğu; ‘Gerçekte başka insanlar var mı, yok mu?’ sorusu çok önemli. Düşmanının da insan olduğunu bildiğin zaman iş değişiyor. “Başka bayraklar olmasa bayrağımızın değeri; başka duruşlar olmasa duruşumun anlamı olur mu?” diyor Aksiyon Dergisi ile yaptığı röportajda:

Konu spora gelince “Spordan verebileceğinden fazla şey istiyoruz. Problemler de sporun bir oyun olduğunu reddettiğimiz anlarda başlıyor” diyor ve dergiye başından geçen bir hikayeyi anlatıyor:

“Geçen gün bir mağazayı dolaşıyoruz. Bir güvenlik görevlisi, beni durdurarak, ‘Abi Fatih Altaylı’yı dövenlerden birisi benim abimdi. Çok iyi Fenerbahçeliyim.’ dedi. ‘Öteki dünya var mı senin inancında?’ dedim. ‘Tabii abi.’ dedi. ‘Orada sana, Fenerbahçeli, Beşiktaşlı, Galatasaraylı olup olmadığını mı soracaklar, buna mı inanıyorsun?’ dedim. ‘Haşa abi ne alakası var.’ dedi. ‘O zaman bu ne?’ dedim. Ben de sağlam bir Beşiktaşlıyım. Ama bir dakika. Memleketi, bütün bir dünya arıyoruz sporda. Hatta sözünü ettiğim gibi neredeyse öteki dünyayı da arayacaklar. Spor bir oyun. Güzelliği de orada. Oyun içinde taraftar olunur, hayatta değil.”

Sadece Türkiye’de değil, heryerde modern sporun hücrelerine kadar sızmış bir virüs olduğuna inanıyor Haşmet; adına da Mutlak ve kalıcı başarı virüsü diyor. “Spor buysa, sevmek zorunda mıyız?” diye sorup hırsın yarattığı acımasızlığa çok çarpıcı bir örnek veriyor:

2 çocuğunun aynı zamanda antrenörü olan Fransız Fauviau 2000-2003 yılları arasında çocuklarının karşılaştığı 27 rakibin içeceklerine maçtan önce gizlice yatıştırıcı ve antidepresan türü ilaçlar katmış. Bu rakiplerden biri olan Lagardere kaybettiği maçtan sonra aşırı bitkinlikten arabasıyla evine dönerken ilacın etkisiyle trafik kazası yapıp hayatını kaybetmiş. Fauviau’nun mahkemedeki savunması herşeyi gözler önüne koyuyor: “Yalnızca çocuklarımın kazanmasını istediğim için yapmadım bunu. Aynı zamanda çok başarılı bir ‘coach’ olarak tanınmak istiyordum.”

“En çok okunan” köşe yazarı olmak veya bir “gazeteyi yönetmek” gibi hevesleri olmamış hiç Haşmet’in. microsoft.life’da “normal karakterler, internette çırılçıplak” söyleşisinde söylediğini bana da aynen tekrarladı:

“İnsanın genç yaşta mutasavvıf bir çizgiden geçmesi öyle farklılaştırır ki… ‘Sevilmek ve okunmak’ yazan bir adam için çok güzeldir. ‘Medya dünyasındaki en birincilerden biri olmalıyım’, demek benim insani terbiyeme ters. Hiçbir etkili yazı, güzel bir insanla birlikte olmaktan daha hoş olamaz.”

İşte 20 Soruluk Söyleşiler’de Haşmet Babaoğlu’nun verdiği cevaplar: